بررسی و تحلیل "آلودگی سخن‌چینی" در داستان شیر و گاو از کلیله و دمنه بر اساس نظریه ژولیا کریستوا

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبانها، دانشگاه اراک، اراک، ایران.

doi
10.22126/ltip.2024.10408.1245
چکیده

ژولیا کرستوا -از منتقدان پساساختارگرا- با طرح نظریۀ آلوده‌انگاری اظهار داشت که سوژه -هنرمند/ آفرینشگر ادبی- از طریق متن، آلودگی و پلیدی‌های روح انسانی/ خود را فرافکنی و بیان می‌کند. کلیله و دمنه کتابی است بسیار قابل تأمل و تدبّر و کاربردی و حاوی راهبردهای سیاسی و اجتماعی است که هدف اصلی نویسندۀ آن بیان اصولی است برای حاکمیتی توانمند و پایدار. این پژوهش به شیوه توصیفی-تحلیلی قصد دارد یکی از آلودگی‌های اساسی جامعه-سخن‌چینی-  را در داستان شیر و گاو از منظر نظریه آلوده‌انگاری کریستوا تشریح کند. در این داستان، سوژه -نصراله منشی- ابعاد مختلف این آلودگی را با حکایات مختلف واکاوی می‌کند. هر کدام از اضلاع سه‌گانۀ مثلثِ سخن‌چینی در این داستان -دمنه، شیر و گاو-  دارندۀ آلودگی‌هایی هستند که در فرایند وقوع آلودگی سخن‌چینی نقش موثری ایفا می‌کنند. حرص و طمع، حیله و نیرنگ، حسادت، ترس، عجله و شتاب، فاش کردن ذهن و اسرار خود پیش دیگران، ساده‌لوحی و اعتماد بیش از حد به دیگران و ... از مهم‌ترین آلودگی‌های شخصیت‌های درگیرِ مثلث سخن‌چینی است.