فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سعد الدّین بن شمس الدّین بن محمّد نزاری قهستانی، از شاعران پرکار و مشهور اسماعیلی در سده‌های هفتم و هشتم است. این شاعر اسماعیلی همچون سایر اسماعیلیه به‌خاطر عقایدش دچار سختی بود و نمی‌توانست آزادانه سخن بگوید، از این روی نوع سخن گفتن وی مخصوصاً شیوۀ بیان مسائل عقیدتی و مصطلاحات اشعار وی در استفاده از ظرفیت‌های بلاغی زبان فارسی روشن می­شود. نزاری درعینِ حضور در دربار حکومت‌های ضدِاسماعیلی و در دورة سخت‌گیری نسبت‌ به اسماعیلیان، اندیشه‌های اسماعیلی را با استفاده از ظرفیت‌های بلاغت به‌گونه‌ای بیان می‌کند که بتواند همچنان به شاعری بپردازد و در میان خوانندگان نفوذ کلام داشته باشد. در این مقاله می‌کوشیم شیوه‌ها و شگردهای بلاغی مورد استفادۀ نزاری را برای بیان مفاهیم و اندیشه‌های اسماعیلی تبیین و تحلیل کنیم. نزاری توانسته است به کمک استعاره، حدیث مشهور «سفینه» را برای بیان مفاهیم شیعۀ اسماعیلی به کار ببرد. نزاری با استفاده از بلاغت در موقعیت و زمانۀ سختی که داشت در اشعارش به صورت هنری توانسته است آفتاب، یوسف، نوح، کشتی، دریا، نقد و وابسته‌های هر یک از این عناصر را به صورت استعاره یا نمادی از امام اسماعیلی به کار ببرد.