فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

انوری، شاعر قرن ششم، دیدگاه‏ های متعددی در باب شعر و شاعری دارد که در حیطۀ نقد ادبی حائز اهمیت است. یکی از مقوله‌هایی که انوری در باب آن اظهارنظرکرده، رسالت شعر و شاعری است. در این مقاله که به شیوۀ توصیفی- تحلیلی نوشته شده، دیوان انوری، اعم از: قصاید، مقطعات، غزلیات و رباعیات، با دقت بررسی شده و نکات مرتبط با رسالت شعر و شاعری از دیدگاه این شاعر خوش سخن استخراج و طبقه‌بندی ‌شده است و در نهایت، در سه طبقۀ کلی، دوازده شاخۀ اصلی، هفت زیرشاخۀ فرعی و چهار زیرشاخۀ جزئی تنظیم شده است که مجموعاً بیست و شش شاخه را شامل می‌شود. طبقۀ اول، رسالت شعر و شاعری در برابر دیگری است که این دیگری شامل: حاکم (مدح [پرهیز از حرص و گدایی با شعر])، (نقش تبلیغی شعر)، مردم (فرهیختگان [تعدد راوی])، (قشر متوسط جامعه [توجه شاعر به نقش سیاسی- اجتماعی خویشتن، همه‌فهم سخن گفتن])، هم‌پیشه‌های شاعر (پرهیز از سرقت ادبی، احیای سنت‌های شاعران پیشین) و معشوق می‌شود. طبقۀ دوم، رسالت شعر و شاعری در برابر شاعر که شامل: توجه به نیازهای مادی شاعر و تربیت طبع شاعر است. طبقۀ سوم، رسالت شعر و شاعری در برابر شعر که شامل: رنج شاعر برای سرودن، توجه به معنا (گام نهادن در طریق حکمت)، توجه به لفظ، ایجاد تناسب (هارمونی) با هستی، تسلط بر انواع ادبی و انکار شاعری برای احیای شعر (رسالت ویژۀ انوری) است. حاصل سخن آن­که شعر قدما مشحون از دیدگاه­ها و رهنمودهایی است که در گفتمان امروز می توان آن­ها را نظریه‏ های شاعری دانست و انوری از جمله سخنورانی است که در اشعارش رسالت شعر و شاعری را تبیین کرده است صرف نظر از این­که گزارش‏های رسیده از زندگی خود شاعر و یا رویکرد شاعرانگی ‏اش در عمل ممکن است با نظریه‏ های مطرح شده در شعرش همگون نباشد؛ در پژوهش حاضر سعی ما بر آن است که از فحوای اشعار انوری نظریۀ شعری وی را در بیست و شش شاخۀ اصلی و فرعی معرفی، بررسی و تحلیل کنیم.