نمود عاملیت در اولین نشریات زنان پسامشروطه براساس مؤلفه‌های گفتمانی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه آزاد، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

2 استاد، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22126/jlw.2025.11494.1808
چکیده

در پژوهش حاضر، ازنظر زبان‌شناختی و تاریخی، مفهوم «عاملیت زنان» و بازتاب آن در نخستین نشریه‌های زنان در دورة پسامشروطه بررسی شد. به این منظور، علاوه‌بر شماره‌های موجود از نشریه‌های شکوفه و زبان زنان، شماری از کتاب‌ها و مقاله‌های مربوط به تاریخ‌نگاری جنبش‌های زنان بررسی شدند. داده‌ها براساس رویکردی ترکیبی و با بهره‌گیری از مدل‌های ون‌لیوون (۲۰۰۸) و هلیدی (۲۰۰۴) در سطح متن و نظریة لاکلا و موف (۱۹۹۴) در سطح اجتماعی تحلیل شدند. برپایة تحلیل داده‌ها مشخص شد که هرچند هدف نهایی از انتشار این نشریه‌ها، ترویج برابری حقوق زنان و مردان بوده است، به‌کارگیری مؤلفه‌های حذف و منفعل‌سازی در متن، خلاف این امر را نشان می‌دهد. این وضعیت را می‌توان تأثیر گفتمان‌های غالب مردسالار دانست که همواره تهدید و تحدیدی برای برجسته‌سازی گفتمان‌هایی بود که زنان مطرح می‌کردند.