فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حرف اضافة «نه» یکی از حروف اضافة پرکاربرد در متون ادبی گورانی است که در هیچ‌یک از گویش‌های رایج کُردی و دیگر زبان‌های ایرانی کاربرد ندارد. این حرف اضافه که ویژة آثار مکتوب کُردی گورانی است، نسبت‌به دیگر حروف اضافۀ این زبان، گسترۀ معنایی وسیع‌تری دارد. در پژوهشی توصیفی‌-‌تحلیلیِ حاضر، کاربرد حرف اضافه «نه» در کُردی گورانی با هدفِ نشان‌دادن ساختار شعاعی شبکۀ معنایی آن، براساس الگوی چندمعناییِ سامانمند تایلر و ایوانز (2003) بررسی شد. برای دستیابی به این هدف، با بررسی مواردِ کاربرد حرف اضافة «نه» در ابیاتِ داستان «بیژن و منیژه» از شاهنامة کُردی الماس‌خان و تطبیقِ آن با انواعِ حرف اضافه در کتاب‌های دستور زبان کُردی، به تحلیل شناختی این حرف اضافه پرداخته شد. براساس یافته‌های پژوهش، حرف اضافة «نه» یکی از حروف اضافۀ مکانی است که معانی مختلف آن در ابیاتِ موردبررسی، شبکۀ معنایی منسجم و نظام‌مند دارد. معانی حرف اضافة «نه» در شاهنامۀ الماس‌خان، براساس تحلیل شبکۀ معنایی شعاعی به پنج خوشة معنایی اصلی مکانی شاملِ «ظرفیت»، «اتصال و الصاق»، «ابتدا و منشأ»، «استعلاء» و «مجاوزت» دسته‌بندی می‌شوند؛ این خوشه‌ها همه از مفهومی کانونی منشعب می‌شوند.