ارزیابی خطر آلودگی منابع آب و خاک کشور به آرسنیک
نویسندگان
1 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
2 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
doi
10.22059/ijswr.2019.274404.668103چکیده
آرسنیک شبه فلزی است که برای گیاهان، حیوانات، میکروارگانیسمها و انسان سمی است. سازمان بهداشت جهانی حد مجاز آرسنیک در آب آشامیدنی را μg/l 10 و منابع مختلف این حد را در خاک mg/kg20 بیان کردهاند. غلظت آرسنیک در آب و خاک نقاط مختلف ایران (نقاطی با غلظت بیش از حد مجاز) به ترتیب بین μg/l840-10 و mg/kg2/1775-1/23 گزارش شده است. از جمله منابع آلاینده، میتوان به وجود معادن طلا و مس ( بهویژه منطقه تکاب و کرمان) و سازند آتشفشانی ارومیه-دختر که حاوی انواع فلزات سنگین و خطرناک میباشد، اشاره کرد. اکثر معادن ایران بر روی این سازند واقع شدهاند و استفاده از روشهای قدیمی استخراج در معادن و فرسودگی تجهیزات بر شدت آلودگی افزوده است. علاوه بر این، کاربرد آفتکشها و حشرهکشها و دیگر نهادههای کشاورزی عامل ورود آرسنیک به منابع آب و خاک است. با استفاده از تنوع ژنتیکی گیاهان (گیاهان مقاوم به آرسنیک)، پاکسازی محیطهای آلوده و با افزایش غلظت عناصری مانند آهن، منگنز، فسفات، گوگرد و سیلسیم در محیط رشد گیاه میتوان از قابلیت دسترسی گیاهان به آرسنیک بهویژه در برنج تا حدود زیادی کاست. استفاده از تجهیزات مدرن در امر استخراج معادن میتواند در زمینه آلودگی محیطزیست راهگشا باشد. وضعیت آلودگی آبهای سطحی و زیرسطحی به آرسنیک در 13 استان کشور نشان از جدی بودن تهدید آرسنیک برای سلامت مردم بوده و این امر تصفیه آب در این مناطق آلوده را الزامآور میکند.