بسامد وقوع صفت‌های حسی و چگونگی هم‌نشینی اسم‌ها و صفت‌های حسی در فارسی میانۀ زردشتی از دیدگاه زبان‌شناسی حسی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 دانشیار گروه زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22126/jlw.2024.10806.1773
چکیده

پژوهش حاضر، توصیفی-تحلیلی و داده‌‌بنیاد است. در این پژوهش، در چارچوب زبان‌شناسی حسی، بسامد صفت‌های حسی و هم‌نشینی اسم‌ها و صفت‌های حسی در سه متن فارسی میانۀ زردشتی (بندهش، وزیدگی‌های زادسپرم و ارداویراف‌نامه) بررسی شد. هدف آن بود که مشخص شود هریک از حواس پنج‏گانه چه میزان از صفت‌های حسی را در سه متن موردبررسی به کار گرفته‌‌اند و آیا سلسله‌مراتب این میزان‌ها با آنچه لینوت و کانل (2009) از زیاد به کم، به‌صورت «بینایی > لامسه > شنوایی > چشایی > بویایی» پیش‌بینی کرده‌اند، مطابقت دارد یا خیر. همچنین در بخشی دیگر از پژوهش، پس از بررسی اسم‌ها و صفت‌های حسی هم‌نشین، تعیین شد که آیا اسم‌ها و صفت‌های هم‌حوزه بیشترین بسامد هم‌نشینی حسی را دارند یا خیر. برپایة نتایج پژوهش، بیشترین میزان صفت‌های حسی به حوزۀ بینایی و کمترین میزان به حوزۀ بویایی متعلق است که با سلسله‌مراتب حواس لینوت و کانل (2009) و وینتر (2019) مطابقت دارد. افزون‌براین، با بررسی بسامد اسم‌ها و صفت‌های حسی مشخص شد که به‌جز در حس بینایی، در دیگر حواس، تعداد اسم‌ها و صفت‌های هم‌حوزه بیش از اسم‌ها و صفت‌های غیرهم‌حوزه نیست. ازاین‌رو، این یافته با ادعای لینوت و کانل (2009) و وینتر (2019) کاملاً همخوانی ندارد.