شناسایی و آماده‌سازی منابع مناسب داده‌های هواشناسی مبتنی بر GIS برای شبیه‌سازی با استفاده از مدل‌های هیدرولوژیکی نیمه توزیعی

نویسندگان

1 دانشکده مهندسی عمرانِ، دانشگاه علم و صنعت ایران

2 استاد‌یار گروه نقشه‌برداری، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران

3 گروه آب و محیط زیست، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

doi
10.22059/ijswr.2019.259718.667936
چکیده

با توجه به تنوع منابع داده‌های هواشناسی، موضوع شناسایی منابع مناسب و بررسی تأثیر به‌کارگیری آن‌ها بر شبیه‌سازی هیدرولوژیکی، اهمیت دارد. همچنین از آنجا که مدل‌های نیمه توزیعی هیدرولوژیکی از روش‌های مختلف بعضاً مبتنی بر فرضیات ساده­کننده برای آماده‌سازی داده‌های هواشناسی، برای نمونه پهنه‌ای نمودن داده‌های نقطه‌ای، استفاده می‌نمایند، بررسی اثر روش‌های مختلف موضوع مهمی است. با این توجه، در این پژوهش منابع مختلف داده­ای و روش‌های مختلف درون­یابی مکانی بارش با استفاده از مدل SWAT در حوضه رودخانه مهاباد چای مورد ارزیابی قرار گرفت. منابع مختلف داده­های هواشناسی شامل اندازه­گیری­های زمینی بارش در ایستگاه­های هواشناسی وزارت نیرو و سازمان هواشناسی و همچنین داده­های باز تحلیل شده CFSR در کنار روش‌های مختلف درون­یابی­­ مکانی، شامل نزدیک‌ترین همسایگی (NN) و وزن دهی معکوس فاصله (IDW)، جهت فراهم­سازی داده ورودی مدل SWAT در چارچوب یک ماژول محاسباتی توسعه­یافته در محیط ArcMap بکار گرفته ­شد و نتایج پس از واسنجی پارامترهای مدل SWAT مورد مقایسه قرار گرفت. شبیه­سازی رواناب روزانه برای یک دوره 36 ساله با استفاده از داده­های بازتحلیل شده CFSR، بعد از واسنجی منجر به شاخص NS برابر با 57/0 گردید که در مقایسه با استفاده از داده­های بارش مربوط به ایستگاه­های زمینی که منجر به شاخص NS برابر با 38/0 شده، مطلوب­تر است. مقایسه دو روش درون­یابی مکانی برای پهنه‌ای نمودن داده‌های بارش نشان داد که روش­ IDW بر روش NN برتری قابل توجه دارد بطوریکه شاخص NS برای روش اول برابر 79/0 و برای روش دوم برابر 56/0 به دست آمد.