شناسایی و آمادهسازی منابع مناسب دادههای هواشناسی مبتنی بر GIS برای شبیهسازی با استفاده از مدلهای هیدرولوژیکی نیمه توزیعی
نویسندگان
1 دانشکده مهندسی عمرانِ، دانشگاه علم و صنعت ایران
2 استادیار گروه نقشهبرداری، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران
3 گروه آب و محیط زیست، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
doi
10.22059/ijswr.2019.259718.667936چکیده
با توجه به تنوع منابع دادههای هواشناسی، موضوع شناسایی منابع مناسب و بررسی تأثیر بهکارگیری آنها بر شبیهسازی هیدرولوژیکی، اهمیت دارد. همچنین از آنجا که مدلهای نیمه توزیعی هیدرولوژیکی از روشهای مختلف بعضاً مبتنی بر فرضیات سادهکننده برای آمادهسازی دادههای هواشناسی، برای نمونه پهنهای نمودن دادههای نقطهای، استفاده مینمایند، بررسی اثر روشهای مختلف موضوع مهمی است. با این توجه، در این پژوهش منابع مختلف دادهای و روشهای مختلف درونیابی مکانی بارش با استفاده از مدل SWAT در حوضه رودخانه مهاباد چای مورد ارزیابی قرار گرفت. منابع مختلف دادههای هواشناسی شامل اندازهگیریهای زمینی بارش در ایستگاههای هواشناسی وزارت نیرو و سازمان هواشناسی و همچنین دادههای باز تحلیل شده CFSR در کنار روشهای مختلف درونیابی مکانی، شامل نزدیکترین همسایگی (NN) و وزن دهی معکوس فاصله (IDW)، جهت فراهمسازی داده ورودی مدل SWAT در چارچوب یک ماژول محاسباتی توسعهیافته در محیط ArcMap بکار گرفته شد و نتایج پس از واسنجی پارامترهای مدل SWAT مورد مقایسه قرار گرفت. شبیهسازی رواناب روزانه برای یک دوره 36 ساله با استفاده از دادههای بازتحلیل شده CFSR، بعد از واسنجی منجر به شاخص NS برابر با 57/0 گردید که در مقایسه با استفاده از دادههای بارش مربوط به ایستگاههای زمینی که منجر به شاخص NS برابر با 38/0 شده، مطلوبتر است. مقایسه دو روش درونیابی مکانی برای پهنهای نمودن دادههای بارش نشان داد که روش IDW بر روش NN برتری قابل توجه دارد بطوریکه شاخص NS برای روش اول برابر 79/0 و برای روش دوم برابر 56/0 به دست آمد.