گردون یا کردوس؟ پیشنهاد تصحیح واژه‌ای در گلستان سعدی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اراک، اراک، ایران.

doi
10.22126/ltip.2025.12321.1370
چکیده

گلستان سعدی از همان روزگار تألیف، مورد توجه فراوان مخاطبان گونه‌گون گردید و همین امر باعث شد تا هر کسی بکوشد نسختی از آن برای خویشتن بردارد؛ بنابراین حتی کسانی که سواد کافی نداشتند و کارشان نیز کتابت نبود، نسخه‌‌هایی مغلوط از گلستان ایجاد کردند که کثرت این دست‌نویس‌ها سبب وفور گستردۀ گشتگی‌ها حتی در نسخه‌های کهنِ گلستان گردید. در این تحقیق، به تصحیح قیاسی ضبط بحث‌برانگیز «گردونش» در مصراع «به گردونش از بیخ برنگسلی» پرداخته شده است و بر پایۀ قرائن درون‌متنی و برون‌متنی نشان داده شده است که احتمالاً «گردونش» حاصل تصحیف «کُردوسش» به معنی «قسمتی از لشکر» است. علت اصلی پیدایش این تصحیف، نخست غرابت واژۀ «کُردوس» و دیگر تعدد دندانه‌ها به سبب چسبیدن حروف «س» و «ش» می‌تواند باشد.

کلیدواژه‌ها