فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

موضوع پژوهش حاضر تبیین و تحلیل نقش دستوری ردیف­های فعلی در مضمون­آفرینی، القای معانی و استعاره­سازی در قصاید خاقانی است. تبیین یکی از ظرفیت‌های ناشناخته ردیف، ارائۀ الگویی روشمند و قابل انطباق به سروده‌های دارای ردیف­های فعلی در پیوند با دریافت درست مضامین شعری و تعیین محوری‌ترین موضوع ابیات این سروده­ها هدف پژوهش حاضر است. آشنایی با یکی از ظرفیت‌های ناشناختۀ ردیف، شناخت نقش ردیف‌های فعلی در مضمون­آفرینی و استعاره­سازی از دیگر اهداف این پژوهش محسوب می‌شود و در این راستا می­کوشد به پرسش­های زیر پاسخ دهد: جایگاه دستوری ردیف، چه نقشی در استعاره­سازی، القای مفاهیم و مضمون‌آفرینی دارد؟ چگونه می‌توان از راه شناخت نقش دستوری ردیف، محوری­ترین موضوع مطرح در ابیات را تشخیص داد؟ روش پژوهش توصیفی‌ـ‌تحلیلی است. جامعۀ آماری تمامی قصاید مردّف خاقانی را در بر می‌گیرد و حجم نمونه، قصاید دارای ردیف‌های فعلی است. داده‌ها به‌صورت کتابخانه‌ای و سندکاوی گردآوری و نتایج با استفاده از تکنیک تحلیل محتوا تجزیه و تحلیل شده است. نتایج نشان می‌دهد شناخت میزان توانمندی شاعر در آفرینش تصاویر شعری، مضمون‌آفرینی و تعیین محوری‌ترین موضوع هر بیت و گرانیگاه آن و شناخت میزان توان استعاره­سازی شاعر با این الگو به‌آسانی امکان‌پذیر است. همچنین نتیجه بیانگر توانمندی خاقانی در استفاده از این ظرفیت زبانی است که در متن این پژوهش به‌تفصیل به آن پرداخته شده است.