فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عبید زاکانی اولین طنزپرداز جدی در معنای واقعی، و بزرگ‌ترین مبتکر گونه‌های نوآورانه در طنز است که نشان داده است، محتوا می‌تواند فرم‌های گوناگونی برای بیان داشته باشد. در یک جامعه‌ای که ارزش‌های اخلاقی و معنوی و انسانی به‌دلیل رفتارهای غیرانسانی ارکان قدرت، وضعیت وارونه‌ای یافته باشد، به گونه‌های مختلف می‌توان این دگردیسی ارزش‌ها و ارزشمندشدن ضد ارزش‌ها را نشان داد. در اخلاق الاشراف از روش کتاب‌های توضیحی و آموزشی برای نشان­دادن این دگردیسی در رفتار جامعه استفاده کرده است. پاره‌ای از آن ارزش‌های اخلاقی که در رفتار مردم شکل وارونه‌ای پیدا کرده‌اند و بنیاد دین و ایمان و انسانیت را بر باد داده‌اند عبارت‌اند از: حکمت، شجاعت، عفت، عدالت، سخاوت، حلم و وقار، صدق و حیا و وفا و رحمت. در رسالۀ تعریفات، دیگرگون­شدن معنای کلمات در فرهنگ حاکم بر زبان زمانه نشان داده شده است تا مخاطب خود به عینه ببیند که وقتی فرهنگِ رفتاری جامعه دچار دگردیسی شد، کلمات رایج در زبان روزمره‌ هم کاملاً از معنای اصلی خود تهی و معناهایی متفاوت‌تر از معنای قاموسی خود پیدا می‌کنند. رسالۀ صد پند در عصر زاکانی، در حکم یک سیرۀ فکری و راهنمای در جامعه‌ای است که رفتار و گفتار آن ‌وضعیتی کاملاً وارونه پیدا کرده است. وقتی در جامعه‌ای اساس رفتار و گفتار بر بنیادی وارونه نهاده شده باشد، توصیه‌های اخلاقی، اعتقادی، و تعلیمی هم، در هم‌سویی با آن‌ها، به سوی منکرات و ضد ارزش‌ها سیر می‌کنند. این است که رسالۀ صد پند، به شیوۀ معکوس و با معانی وارونه نوشته شده است.