تحلیل [me] به‌مثابۀ یک عنصر وجهی در لکی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی‌ارشد، گروه زبان انگلیسی و زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 دانشیار، گروه زبان انگلیسی و زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

3 استادیار، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه چمران اهواز، اهواز، ایران.

doi
10.22126/jlw.2024.10472.1758
چکیده

وجهیت یا وجه‌نمایی یکی از ابزارهای زبانی برای انتقال مفاهیمی همچون الزام، اجبار، احتمال، تعهد و فرض در زبان است. ازآنجاکه توصیف کامل رویدادها یا وضعیت‌ها صرفاً با استفاده از فعل یا گروه اسمی امکان‌پذیر نیست، وجه‌نمایی راهکاری مطلوب در همه زبان‌های بشری برای انتقال دقیق این مفاهیم است. شناخت انواع وجه روزنه‌ای به‌سوی‌ کشفِ بیشتر توانمندی‌های زبان بشر است. پژوهش پیشِ‌رو نخستین مطالعۀ نظریه‌بنیاد دربارۀ وجهیت در لکی است که در آن ابعاد وجهی عنصر [m@] در چارچوب آرای پالمر (2001) بررسی می‌شود. این واژه علاوه‌بر معنای واژگانی خواستن ماهیتی وجهی دارد؛ بنابراین، می‌توان آن را فعل کمکی وجهی قلمداد کرد. بررسی معنایی این عنصر وجهی بیانگر آن بود که فعل کمکی مذکور وجهیت‌های تکلیفی و پویا را در این زبان بازنمایی می‌کند. ازآنجا‌که لکی جزو زبان‌هایی است که فعل کمکی مشخصی برای زمان آینده ندارد، واژۀ [m@] علاوه‌بر نقش معنایی وجهی، در برخی بافت‌ها، بازنمایی دستوری زمان آینده را بر عهده دارد. همچنین در این پژوهش مشخص شد که معناهای مختلف این عنصر به حضور آن در جایگاه‌های نحوی مختلف مربوط می‌شود.