تحلیل افعال دومفعولی فرعی در گونه جافی زبان کردی در چارچوب صرف توزیعی

نویسندگان

1 دکتری زبان‌شناسی همگانی، آموزش‌وپرورش جوانرود، کرمانشاه، ایران.

2 دانشیار زبان‌شناسی کاربردی، گروه زبان انگلیسی و زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

3 کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی زبان، آموزش‌وپرورش ثلاث باباجانی، کرمانشاه، ایران.

doi
10.22126/jlw.2024.10477.1759
چکیده

افعال دومفعولی اصلی از ساخت‌های موجود در زبان‌های طبیعی هستند. به‌علاوه، زبان‌ها به‌کمک روش‌هایی افعال تک‌مفعولی را به افعال دومفعولی فرعی تبدیل می‌کنند. در مقالة حاضر تلاش بر آن است که نشان داده شود: اول اینکه در گونة جافی به دو روش افعال تک‌مفعولی به افعال دومفعولی فرعی تبدیل می‌شوند؛ دوم اینکه ساخت‌های دارای افعال دومفعولی فرعی در چارچوب رویکرد صرف توزیعی بهتر از دیگر رویکردهای زبانی تحلیل می‌شوند. در روش نخست، یکی از حروف اضافه همراهِ مفعول غیرصریح به جملة دارای افعال گذرای غایتمند اضافه می‌شود. در روش دوم، علاوه‌بر آن‌ها تکواژ الحاقی-سببی باید به ریشة افعال گذرای غایتمند و ناگذر کنشی اضافه شود. شواهدی وجود دارند که رویکرد نحومحور صرف توزیعی بهتر می‌تواند ساختار نحوی، مقوله‌بندی و بازنمود معنایی این ساخت‌ها را تحلیل کند. نتایج حاصل از تحلیل ساخت‌های دومفعولی اصلی و فرعی گونة جافی به‌ترتیب از وجود دو مقولة الحاقی پایین و الحاقی بالا در پیشینة پژوهشی حمایت می‌کنند. مقولة الحاقی پایین (AppIPlow) برای آرایش نحوی ساخت‌های اصلی پایین‌تر از vP قرار می‌گیرد؛ بااین‌حال، مقوله الحاقی بالا (AppIPhigh) برای معرفی ساختار نحوی افعال دومفعولی فرعی بالاتر از مقولة vP و پایین‌تر از مقولة جهت (VoiceP) جای می‌گیرد. ساختار نحوی حاصل در چارچوب رویکرد صرف توزیعی، تمایز مقوله‌بندی و بازنمایی آوایی و معنایی افعال دومفعولی فرعی و اصلی را موجب می‌شود.