فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسئولیت‎پذیری به معنای پذیرش نقش خود در تجربیات، نقش مهمی در نوع برخورد انسان با خود و جامعه دارد. مسئولیت‌پذیری موضوعی مرتبط با تمامی حوزه‌های زندگی است و از نظر پژوهشی موضوعی بین­رشته‌ای است که با وجود این که اغلب به نظر می‌رسد، موضوع مسئولیت‌پذیری مربوط به حوزۀ روان‌شناسی است این موضوع در حوزه‌های مختلف از جمله علوم دینی، عرفانی، ادبی و اجتماعی نیز مورد بررسی قرار گرفته است. در این مقاله موضوع مسئولیت‌پذیری از دو دیدگاه روان‌شناسی و ادبی-عرفانی مورد پژوهش قرار گرفته است. در این پژوهش، مسئولیت‌پذیری از دیدگاه روان‌شناسی در مکتب آلفرد آدلر و از دیدگاه ادبی- عرفانی در مکتب مولانا بررسی شده است. مولانا و آدلر انسان را در برخورد با مشکلات دارای مسئولیت می‌دانند و هر دو مخالف تفکّر قربانی‌بودن انسان هستند. مولانا و آدلر هر دو ریشۀ مشکلات را در درون انسان جستجو می‌کنند و مشکلات بیرونی را بازتابی از درون انسان می‌بینند و بر این باور هستند که انسان برای حل مشکلات بیرونی خویش ابتدا باید به حل مشکلات درونی خود بپردازد. آدلر احساس ناخشنودی را وابسته به عوامل بیرونی و شرایط اجتماعی نمی‌داند، بلکه آن را عاملی درونی می‌داند و مولانا بر این باور است که همۀ عوامل بیرونی به خواست خداوند و مشیّت الهی، مطابق با شایستگی‌های درونی فرد عمل می‌کنند و خود انسان در برابر عملکرد آنها مسئول است.