فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خاقانی شاعر توصیف‌های دقیق، نکته‌های دیریاب و تصایر زیبا است. دادن شرح دقیقی از ابیات او به‌دلیل درهم‌آمیختن شعرش با انواع علوم قدیمی مانند طب، نجوم، قرآن، حدیث، فنون بلاغت و... دشوار می‌نماید. با وجود تلاش ارزشمند شارحان، دشواری بعضی از ابیات او هنوز پا برجاست؛ زیرا لطائف شعر او مشحون به استعارات نو و کنایات بعید است که گره آن‌ها به‌آسانی باز نمی‌شود. موسیقی به‌عنوان یکی از علوم قدیمی، مورد توجه ویژۀ خاقانی بوده و شعر او پر از اصطلاحات و تعبیرات موسیقی است. بررسی دقیق‌تر موسیقی و متعلقات آن در شعر او می‌تواند راهگشای شرح برخی از ابیات باشد. ازآنجاکه موسیقی مورد استفاده در گذشته، موسیقی زنده بوده و شنوندگان، نوازندگان و سازهایشان را هم می‌دیده‌اند؛ طبیعتاً توجه به خصوصیات این سازها بیشتر از امروز بوده و شاعران می‌توانسته‌اند، بسیاری از مضامین شعرشان را با استفاده از خصوصیات همین سازها بسازند. مزمار» و «نی» از جمله سازهایی هستند که در شعر خاقانی مورد استفاده قرار گرفته‌اند ‌و شارحان، به‌دلیل عدم آشنایی جدی با موسیقی، این سازها را یکی گرفته‌اند و تفاوتی میان آن‌ها قائل نشده‌اند. مزمار با توجه به جغرافیای ایران و نیز قرائنی که در شعر خاقانی هست، معنای دیگری هم دارد که می‌توان با بررسی بیشتر به آن پی ‌برد. بر این اساس در این مقاله، با نگاهی دوباره به نی و مزمار و با استفاده از عوامل درون‌متنی و برون‌متنی،  به دو نکته در شعر خاقانی پرداخته خواهد شد و معنایی دقیق‌ برای ابیات موردنظر ارائه خواهد شد.