استعاره و ابهام معنایی براساس نظریۀ شناخت کوانتومی فویاما

نویسندگان

1 استادیار، مرکز تحقیقات پیشگیری سوءِ‌مصرف مواد، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم‌پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران.

2 دانشیار، گروه زبان انگلیسی و زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. رایانامه

3 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی، گروه زبان انگلیسی و زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

4 دانشیار، گروه زبان انگلیسی و زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

doi
10.22126/jlw.2024.10088.1742
چکیده

گذر از زبان استعاری و رسیدن به زبان تحت‌اللفظی، مستلزم پیمودن مسیری از ابهام تا شفاف‌سازی معنا است. این مسیر، از عبارات به‌ظاهر غیرمرتبط ازنظر معنایی آغاز می‌شود و با گذر از حوزۀ استعاره‌های نامتعارف و تبدیل این عناصر به استعاره‌های متعارف، سرانجام به ترکیب‌های تحت‌اللفظی منتهی می‌گردد. فویاما (2023) فرایند درک عبارات استعاری را نظیر عملکرد ذرات در آزمایش دوشکاف در فیزیک کوانتوم می‌داند که براساس آن تعیین مشخصۀ ذره‌ای یا موجی ذرات همانند درک گویشوران از مقولۀ عبارات ترکیبی و غیرترکیبی، پس از گذر از صافی گویشوران قابلِ‌پذیرش است. برای آزمودن این فرضیه، با استفاده از پرسش‌نامه‌های اینترنتی از 108 شرکت‌کننده خواسته شد که به درجۀ ابهام 192 عبارت استعاری از 1 تا 7 امتیاز دهند. روش پژوهش نیز توصیفی–تحلیلی است و داده‌ها از آثار چند شاعر معاصر ایرانی استخراج شده‌اند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که عبارات به‌ظاهر غیرمرتبط ازنظر معنایی، دارای بیشترین درجۀ ابهام هستند و وظیفۀ تولید معانی جدید را بر عهده دارند. همچنین هم‌پوشانی برخی حوزه‌ها، تغییر مقولۀ عبارات استعاری را نشان می‌دهد که به معانی جدید موردپذیرش گویشوران وابسته است.