فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از موضوعات مهم در دیوان خاقانی کعبه‌ستایی است که رهاورد سفرهای حج اوست. از زیباترین این توصیف‌ها، توصیف کعبه به‌عنوان عروسی «هر هفت کرده» است. اصطلاح «هر هفت کرده» در اشعار شاعران قرن ششم به بعد دیده می‌شود؛ اما بیشترین کاربرد آن در اشعار خاقانی است. فرهنگ‌ها این اصطلاح را به معنی «دارای آرایش کامل» و همان که امروز «هفت قلم آرایش کرده» گفته می‌شود، آورده و آن را شامل حنا، وسمه، سرمه، سرخاب، سفیداب، زرک، و غالیه دانسته‌اند. شارحان خاقانی نیز در شرح بیت‌های مذکور، فقط به ذکر همان هفت قلم آرایشِ آمده در فرهنگ‌ها بسنده کرده‌ و توضیح دیگری در این باره نیاورده ­اند. ازآنجاکه خاقانی شاعر نکته‌های دقیق است، می‌توان پنداشت که وی در توصیف کعبه به‌عنوان عروسی دارای آرایش کامل، شباهت‌هایی در نظر داشته است. مسألة مقالة حاضر این است که آوردن این صفت برای کعبه، چه معنا یا توجیهی در ذهن خاقانی داشته است. نتایج حاصل از بررسی این موضوع، گویای آن است که اولاً منظور خاقانی از «هر هفت کرده» درباره عروس یا معشوق، تنها استفاده از مواد آرایشیِ گفته‌شده نبوده؛ بلکه منظور وی همه لوازم مربوط به عروس بوده است که شامل آراستن گیسو، پوشیدن لباس زیبا و گران‌بها، استفاده از زیورآلات، استفاده از عطر و در حجله نشستن هم می‌شده و ثانیاً خاقانی اجزایی از خانه کعبه را با آنچه به آراستگی و زیبایی عروس مربوط می‌شده، تطبیق داده و آنها را به‌عنوان هر هفت کردگی کعبه در نظر گرفته است.