تصحیح ابیاتی از سبحة‌الابرار جامی

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم انسانی، پژوهشکدۀ دانشنامه‌نگاری، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

doi
10.22126/ltip.2024.10049.1217
چکیده

هفت‌اورنگ جامی و به تبع آن سبحه‌الابرار، با وجود آن‌که زبانی عاری از دشواری دارد، از تصحیف و تحریف ناسخان و کاتبان مصون نمانده و همین مسئله باعث شده است، نسخۀ منقّح چاپی از آن در دست نداشته باشیم. صرف‌نظر از چاپ‌های خارج از ایران، نسخۀ چاپی مرتضی مدرّسی گیلانی (1337ش) و نسخۀ انتشارات میراث مکتوب (1391ش)، دو چاپ مورد استفاده و اعتماد در ایران هستند. نسخۀ چاپی انتشارات میراث مکتوب، به‌رغم این‌که آخرین تصحیح این اثر است، منقّح نیست و اشکالات و بدخوانی‌هایی در آن دیده می‌شود. در این مقاله، متن سبحه‌الابرار از هفت‌اورنگ جامی انتشارات میراث مکتوب بررسی و خطاهای آن با توجه به سه نسخۀ خطّی (دو نسخه از کتابخانه ایاصوفیه و یک نسخه از کتابخانه مجلس شورا ی اسلامی)، نسخه‌بدل‌های مذکور در پاورقی چاپ میراث مکتوب و همچنین چاپ مدرّسی گیلانی، تصحیح شد؛ نتایج نشان می‌دهد که در بیشتر موارد، ضبط چاپی مدرّس گیلانی، به‌رغم تقدّم زمانی بر نسخۀ تصحیح‌شدۀ میراث مکتوب، ارجح است و نسخه‌های خطّی مورد استفاده و نسخه‌بدل‌ها و سنّت ادبی نیز آن را تأیید می‌کنند؛ برخی خطاهای دیگر و خطاهای ویرایشی نیز در این تصحیح دیده می‌شود که در این مقاله به آن‌ها پرداخته شده است.