الزامات مبنایی حکمرانی فرهنگی مبتنی بر دیدگاه آیتالله خامنهای
نویسندگان
1 دانشیار جامعهشناسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 دانشجوی دکتری سیاستگذاری فرهنگی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
3 استاد جامعهشناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
doi
10.22059/jstmt.2025.388641.1766چکیده
پژوهش حاضر با هدف مطالعه الزامات مبنایی حکمرانی فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر دیدگاه آیتالله خامنهای انجام شده است. این پژوهش در زمره پژوهشهای کیفی قرار دارد که با روش تحلیل مضمون انجام شده است. جامعه مورد مطالعه بهصورت هدفمند و در دسترس از میان متون و محتوای سخنرانیهای آیتالله خامنهای در خصوص فرهنگ و حکمرانی فرهنگی و واژههای مرتبط با آن انتخاب شد. یافتههای تحقیق نشان میدهد، نقطهگذاری در الگوی حکمرانی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، "الزام مبنایی مردمیسازی فرهنگ اسلامی" با محوریت دو مؤلفه "هدایتگری اسلامی فرهنگ" و "مشارکتدهی مردمی فرهنگ" است که برای تحقق آن الزامات زمینهسازی عبارتند از: «شاخصهای نگرشی و عملکردی احسن»،«مدیریت فرهنگی» با ویژگیهای مدیریت روبهجلو، انقلابی - جهادی، مشارکتی و جهتمند فرهنگ؛ «مهندسی فرهنگی» با ویژگیهای اصلی توسعهبخشی هدفمند فرهنگ، استحکامبخشی یکپارچه فرهنگ و هویتسازی ملی فرهنگ؛ «گفتمانسازی فرهنگی» از طریق ذهنیتسازی ارزشهای فرهنگی، اصلاحگری معیارمند فرهنگ و اعتبار و قدرتبخشی درونی فرهنگ؛ و در نهایت «نهادینهسازی شاخصهای حاکمیت الهی» که شامل حکمرانی اسلاممحور، مردممحور، فرهنگمحور، اماممحور، قانونمدار، عدالتمحور، آگاهیمحور، مسئولانه، اتحادگرا و عزتمند است. پیامد این نوع از حکمرانی فرهنگی، «تعالیبخشی شخصی و اجتماعی» است که پیشنهاد میشود در سیاستگذاریهای فرهنگی کشور، مبانی و الزامات مطرح شده بهعنوان چهارچوبی کلان مدنظر قرار گیرد تا مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی هموارتر گردد.
