امکان‌سنجی توسعه فیزیکی شهری با بهره‌گیری از داده‌های ژئومورفولوژیک و منطق فازی (مورد مطالعه: شهر دهگلان)

doi
چکیده

یکی از عوامل مهم در مکان‌گزینی شهرها و ترسیم مسیر رشد و توسعه فیزیکی آن‌ها، توجه به ویژگی‌های محیطی، علی‌‌الخصوص پارامترهای ژئومورفولوژیکی است. در صورت عدم توجه به ویژگی‌های ژئومورفولوژیکی در توسعه شهری، این مراکز - شهرها - که عمدتاً کانون تجمع جمعیت و انباشت سرمایه و زیرساخت هستند، با خطرها و خسارت‌های شدید مواجه می‌‌شوند. هدف پژوهش حاضر، امکان‌‌سنجی توسعه فیزیکی شهر دهگلان، با استفاده از پارامترهای ژئومورفولوژیکی است. پارامترهای مورداستفاده در پژوهش حاضر شامل شیب، جهت شیب، فاصله از رودخانه، فاصله از گسل، کاربری اراضی و زمین‌شناسی است. روش پژوهش مبتنی بر رویکرد توصیفی - تحلیلی بوده و از مدل منطق فازی جهت دستیابی به هدف پژوهش استفاده شده است. محدوده مورد مطالعه شهر دهگلان در استان کردستان است که با توجه به مثبت بودن رشد جمعیت آن در سال‌های گذشته، مستلزم ارزیابی‌ و مطالعات مرتبط با توسعه شهری است. نتایج به‌دست‌آمده از اعمال عملگر گامای فازی (9/0) نشان می‌دهد که 2.7% محدوده موردمطالعه دارای شرایط بسیار مناسبی جهت توسعه فیزیکی آتی است که عمدتاً در جهت‌‌های شمال و شمال شرقی شهر واقع‌اند. با توجه به نامناسب بودن جهت‌های دیگر و همچنین، مساحت کم پهنه‌های مناسب، نمی‌‌توان گسترش فیزیکی را برای توسعه آتی شهر دهگلان پیشنهاد داد. در پایان پیشنهاد می‌شود که رویکرد گسترش آتی شهر دهگلان، گسترش عمودی و با بهره گیری از اراضی قهوه‌¬ای، بایر و موات درون شهری باشد.