تأملی در شرح چند بیت از قصاید خاقانی
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
doi
10.22126/ltip.2023.9596.1189چکیده
قصاید خاقانی از دشوارترین و دیریابترین اشعار فارسی است و از دیرباز تاکنون شروح فراوانی بر آنها نوشته شده است. دربارة عوامل این دیریابی و آنچه موجب دشواری فهم دقیق اشعار او شده است، بسیار گفته شده و تلاشهای فراوانی برای رفع این دشواریها انجام گرفته است. با وجود این و علیرغم تلاشهای ارزشمند شارحان و خاقانیپژوهان، همچنان گره برخی از ابیات قصاید خاقانی ناگشوده مانده است و معانی ارائهشده از سوی شارحان برای این ابیات، قانعکننده به نظر نمیرسد. بخشی از این ابهامها مربوط به شیوة خاص خاقانی در ساختن واژهها و ترکیبها و برخی دیگر مربوط به شیوة خاص وی در به کار بردن واژهها، فعلها و عبارتها و... است که طرزی غریب به وجود آورده است؛ اما ابهام برخی دیگر از ابیاتش، ناشی از خوانشِ نادرست آنهاست. در مقالة حاضر کوشیدهایم با کمک شواهدی از ادب فارسی و شعر خاقانی و در یک بیت استفادهشده در یکی از متون توصیفی موازی، ابهام برخی از ابیات قصاید وی را برطرف کنیم. بر این اساس به توضیح و تشریح چند بیت که با وجود توضیحات شارحان معنای آنها همچنان مبهم مانده است، میپردازیم. نیز با اصلاحِ خوانش یک بیت که از رهگذر بدخوانی دچار ابهام شده است، میکوشیم معنای قابلقبولی برای آن ارائه کنیم.
