تحلیل اصطلاحات گویش شوشتری در چهارچوب دستور ساختی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22126/jlw.2023.9474.1723
چکیده

پژوهش حاضر با هدف توصیف و تحلیل کیفی و کمّی ساخت‌های اصطلاحی (ساخت‏های فاقد ترکیب‏ پذیری معنایی) در گویش شوشتری براساس دستور ساختی فیلمور و دیگران (1988) و با اشاره به پیوستار نحو-‌واژگانی پیشنهادی کرافت (2001) انجام شده است. داده‌های پژوهش نیز به دو شیوة میدانی و کتابخانه‌ای از گویشوران بومی گویش شوشتری، فرهنگ واژه‌نامه‌ای از گویش شوشتری (نیرومند، 1356) و فرهنگ گویش شوشتری (فاضلی، 1383) گردآوری شده است. در پژوهش پیشِ‌رو، ابتدا با ابزار موجود در دستور ساختی، انواع عبارت‌های اصطلاحی گویش شوشتری براساس طبقه‌بندی فیلمور و دیگران (1988) تحلیل شده ‌و در ادامه، فراوانی اصطلاحات نیز اندازه‏گیری شده است. نتایج نشان می‌دهد که اصطلاحات گویش شوشتری، براساس دیدگاه فیلمور و دیگران (1988) در چهار دستهاصطلاحات رمزگذار/رمزگشا، صوری/جوهری، دستوری/فرادستوری و دارای نکته کاربردشناختی/فاقد نکته کاربردشناختی قرار می‏گیرند. از بررسی مجموع 109 اصطلاح استخراج‌شده در گویش شوشتری، درصد فراوانی هر دسته از اصطلاحات به شرح زیر است: تعداد 47 اصطلاح (57 درصد) رمزگشا درمقابلِ 62 اصطلاح (43 درصد) رمزگذار، 91 اصطلاح (83.5 درصد) جوهری، دربرابر 18 اصطلاح (16.5 درصد) صوری و 96 اصطلاح (88 درصد) فاقد نکته کاربردشناختی درمقابلِ 13 اصطلاح (12 درصد) دارای نکتة کاربردشناختی. هیچ‌یک از داده‌ها فرادستوری نبوده‌‌اند؛ درنتیجه، 100 درصد اصطلاحات دستوری بوده‏اند. همچنین داده‌های موردبررسی در این پژوهش، در بخش ساخت‌های پیچیده و خاص در پیوستار نحو-واژگانی پیشنهادی کرافت (2001) قرار گرفته‌اند.