تحلیل اصطلاحات گویش شوشتری در چهارچوب دستور ساختی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبانشناسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری زبانشناسی همگانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22126/jlw.2023.9474.1723چکیده
پژوهش حاضر با هدف توصیف و تحلیل کیفی و کمّی ساختهای اصطلاحی (ساختهای فاقد ترکیب پذیری معنایی) در گویش شوشتری براساس دستور ساختی فیلمور و دیگران (1988) و با اشاره به پیوستار نحو-واژگانی پیشنهادی کرافت (2001) انجام شده است. دادههای پژوهش نیز به دو شیوة میدانی و کتابخانهای از گویشوران بومی گویش شوشتری، فرهنگ واژهنامهای از گویش شوشتری (نیرومند، 1356) و فرهنگ گویش شوشتری (فاضلی، 1383) گردآوری شده است. در پژوهش پیشِرو، ابتدا با ابزار موجود در دستور ساختی، انواع عبارتهای اصطلاحی گویش شوشتری براساس طبقهبندی فیلمور و دیگران (1988) تحلیل شده و در ادامه، فراوانی اصطلاحات نیز اندازهگیری شده است. نتایج نشان میدهد که اصطلاحات گویش شوشتری، براساس دیدگاه فیلمور و دیگران (1988) در چهار دستهاصطلاحات رمزگذار/رمزگشا، صوری/جوهری، دستوری/فرادستوری و دارای نکته کاربردشناختی/فاقد نکته کاربردشناختی قرار میگیرند. از بررسی مجموع 109 اصطلاح استخراجشده در گویش شوشتری، درصد فراوانی هر دسته از اصطلاحات به شرح زیر است: تعداد 47 اصطلاح (57 درصد) رمزگشا درمقابلِ 62 اصطلاح (43 درصد) رمزگذار، 91 اصطلاح (83.5 درصد) جوهری، دربرابر 18 اصطلاح (16.5 درصد) صوری و 96 اصطلاح (88 درصد) فاقد نکته کاربردشناختی درمقابلِ 13 اصطلاح (12 درصد) دارای نکتة کاربردشناختی. هیچیک از دادهها فرادستوری نبودهاند؛ درنتیجه، 100 درصد اصطلاحات دستوری بودهاند. همچنین دادههای موردبررسی در این پژوهش، در بخش ساختهای پیچیده و خاص در پیوستار نحو-واژگانی پیشنهادی کرافت (2001) قرار گرفتهاند.