بازخوانی نظریة انحطاط مسلمانان علی شریعتی
نویسندگان
1 کارشناسیارشد جامعهشناسی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
2 استادیار دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jstmt.2025.383368.1737چکیده
بروز مسائل گوناگون اجتماعی و فرهنگی در ایران اسلامی در دههها و سدههای متمادی موجب شده اندیشمندان بسیاری از منظرهای گوناگون نظری و با چارچوبهای علمی متفاوت به توصیف و تحلیل و تبیین این مسئلۀ بنیادین و پردامنه بپردازند و راهکارهای مختلفی برای بهبود وضعیت ارائه دهند. علی شریعتی از اندیشمندانی است که به تحلیل این مسئله از زاویۀ انحطاط مسلمانان پرداخته است. رویکرد او به دین اسلام متأثر از تحصیلات جامعهشناختی و تاریخی اوست. شریعتی در پاسخ به این پرسش بنیادین که علت انحطاط مسلمانان چه بوده است، ابتدا فاصلهگرفتن از اسلام راستین را مطرح میکند و سپس به علل انحراف از آن و نقش آن در انحطاط مسلمانان میپردازد و درنهایت، راهکارهایی برای بازگشت به اسلام راستین بهدست میدهد. به نظر او، از میان علل و عوامل گوناگونی که به انحراف از اسلام راستین منجر شدهاند، تغییر ایدئولوژی اسلام اصلیترین و بنیادیترین علت است. درنتیجه، بازگشت به ایدئولوژی اسلام گرهگشاترین راهکار بهحساب میآید و مسئولیت اصلی آن نیز برعهدۀ روشنفکران است. روش این پژوهش مطالعۀ کتابخانهای است که هدف آن صورتبندی نظاممند اندیشۀ شریعتی دربارۀ چیستی اسلام و علل انحطاط مسلمانان و راهکارهایی برای احیای آن است.
