فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بخشی از نوآوری‌های موجود در اشعار حافظ در ظاهر همان ویژگی‌هایی است که در اشعار برخی از شاعران دیگر نیز وجود دارد، اما چون حافظ این خصوصیات را با غلظت و قاطعیت، قوت و غنا و حجمی متراکم و مختصر به‌کار می‌گیرد، جلوه و جلال آن‌ها در اشعار او از درخشش بیش‌تری برخوردار است. بر این اساس است که می‌توان گفت ادبی‌ترین ابیات شعری و پرمعناترین گزاره‌های زبانی و نیز هنرمندانه‌ترین طنزهای ادبی و موقعیتی و زبانی و حتی نمایشی را باید در دیوان حافظ جستجو کرد. حساسیت حافظ به رفتار شخصیت‌های سیاسی و فرهنگی، او را مجذوب طنزهای موقعیتی کرده است. جاذبه‌های این علاقه باعث شده است که پاره‌ای از طنزهای ادبی نیز به‌دلیل کارکرد دوگانۀ ادبی – موقعیتی به‌وسیلۀ او به‌کار گرفته شوند. برخی از انواع طنزهای ادبی که گاه جنبه‌هایی از طنز موقعیتی نیز در آن‌ها وجود دارد عبارت‌اند از: تمثیل‌ها و تشبیهات، استعاره‌ها و نمادها، توصیف‌ها و صفت‌ها، اغراق و مبالغه و حتی پاره‌ای از ایهام‌های تناسب.