فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تخمین صحیح بارش  در شبیه­سازی سیلاب، پایش خشکسالی و مدیریت منابع آب امری ضروری و مهم بشمار می­آید. در حال حاضر بخش­های عمده­ای از جهان، فاقد ایستگاه­های اندازه­گیری بارش زمینی هستند و حتی در صورت وجود از نظر زمانی و مکانی دارای پوشش مناسبی نیستند و همین مساله مطالعات منابع آب را با چالشی اساسی روبرو می­نماید. یکی از مهم­ترین منابع بارشی موجود، پایگاه­های بارشی مدل مبنا می­باشد که با تلفیق فن­آوری­های ماهواره­ای، مدلهای سطح زمین (LSMs) و مدل­های عمومی گردش جو (GCMs) داده­های شبکه­بندی شده با توان تفکیک مکانی و زمانی بالا را برای تمامی نقاط دنیا ارائه می­نماید. این گزینه می‌تواند کمبود اطلاعات ایستگاه‌های زمینی را به ویژه در مناطقی که از این حیث با کمبود مواجه هستند تا حدود زیادی برطرف سازد. در پژوهش حاضر به ارزیابی عملکرد یکی از مهم­ترین پایگاه­های بارشی  مدل مبنا به نام پایگاه ECMWF در گام­های زمانی روزانه و ماهانه در سطح حوضه آبریز سفیدرود (در بازه زمانی 2000 تا 2008) پرداخته شده است. همچنین برای ارزیابی هرچه بهتر پایگاه مذکور از داده­های بارش مبتنی بر سنجش از دور TRMM نیز استفاده گردید. نتایج حاصل از ارزیابی عملکرد پایگاه بارش ECMWF در سطح این حوضه در دو مقیاس زمانی روزانه و ماهانه حاکی از آن است که این منبع دارای همبستگی بالایی با ایستگاه­های زمینی به ویژه در بخش­های جنوبی، مرکزی و غربی حوضه است. به عنوان مثال در هر دو گام زمانی روزانه و ماهانه، همبستگی بین متوسط داده­های بارشی این منبع با داده­های بارش زمینی به ترتیب در حدود 83/0 و 94/0 برآورد گردید در حالیکه در صورت استفاده از پایگاه TRMM مقادیر مذکور به ترتیب معادل 32/0 و 57/0 بدست آمد. برخلاف پایگاه­های بارشی بازتحلیل شده، یکی از نقاط ضعف پایگاه­های بارشی همچون TRMM، تخمین ضخامت ابر و میزان آب قابل بارش توسط آن، تنها بر اساس تکنیک­های مبتنی بر سنجش از دور می­باشد. همچنین از نظر آماره­های طبقه­بندی، پایگاه بارش ECMWF در هر دو گام زمانی روزانه و ماهانه با دارا بودن مقادیر کم شاخص FAR (گزارش­های اشتباه)، مقادیر بالای شاخص Accuracy (صحت پیش­بینی­های درست) و نیز مقدار بالا در تشخیص روزهای بارانی (POD) دارای عملکرد بسیار مناسبی می­باشد. از آنجائی که حوضه آبریز سفیدرود با توجه به وسعت زیاد دارای تنوع اقلیمی، توپوگرافیکی و پوشش گیاهی متفاوتی است، نتایج بدست آمده در آن می­تواند راهنمای مناسبی برای استفاده در حوضه­های مشابه مدنظر قرار گیرد. لذا در حوضه­های فاقد آمار که امکان دسترسی به داده­های زمینی برای ارزیابی عملکرد پایگاه­های بارش مختلف میسر نمی­باشد، استفاده از این منبع بارشی ارزشمند می­تواند سودمند باشد.