مهار زیستی پژمردگی فوزاریومی خیار با استفاده از دو قارچ اندوفیت Coprinopsis urticicola و Fomes fomentarius

نویسندگان

1 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

doi
10.22059/ijpps.2026.409931.1007108
چکیده

خیار (Cucumis sativus L.) نسبت به گیاهـان دیگـر تیـره کـدوئیان در سـطح وسـیع­تـری کشـت و از مهمترین سبزیجات  در جهان محسوب می­شود. بیماری پژمردگی فوزاریومی  خیار به عنوان یکی از بیماری‌های مهم این محصول است و توسط قارچ Fusarium oxysporum f. sp. cucumerinum (FOC) ایجاد می­گردد. هدف از انجام این تحقیق مهار زیستی بیماری پژمردگی فوزاریومی خیار با استفاده از اندوفیت­های  قارچی Coprinopsis urticicola و Fomes fomentarius در شرایط آزمایشگاه، گلخانه و مزرعه است. قارچ عامل بیماری از بوته های گیاهان خیار آلوده جداسازی و بر اساس صفات ریخت شناسی و مولکولی با استفاده از نواحی ژنومیTEF  و ITS شناسایی گردید. هر دو قارچ اندوفیت Fomes fomentarius و Coprinopsis urticola در روش کشت متقابل به میزان 71.81 و 66.81 درصد بترتیب از رشد پرگنه قارچ بیمارگر جلوگیری کردند. ترکیبات فرار ضد قارچی دو جدایه Fomes fomentarius به میزان 66.21 درصد و Coprinopsis urticola به مقدار 61.33 درصد از رشد پرگنه قارچ بیمارگر ممانعت کردند. دو جدایه قارچ اندوفیت شدت بیماری پژمردگی خیار را در شرایط گلخانه و مزرعه بترتیب به میزان 88-76 و 82-76 درصد در مقایسه با تیمار کنترل کاهش دادند. به علاوه هر دو جدایه اندوفیت شاخص­های رشد گیاه خیار را مثل تعداد ساقه های اصلی، ارتفاع گیاه  و وزن تر و خشک ریشه گیاه را به میزان قابل توجهی در مقایسه با تیمار شاهد افزایش دادند.