برهم‌کنش بین جدایه بومی نماتد بیماری‌زای حشرات، Steinernema carpocapsae IRMoghan 1 و حشره‌کش متافلومیزن در کنترل لاروهای مینوز برگ گوجه فرنگی Phthorimaea (=Tuta) absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae)

نویسندگان

1 بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک، موسسه تحقیقات گیاهپزشکی، سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی، تهران، ایران.

2 بخش تحقیقات حشره شناسی موسسه گیاهپزشکی کشور، تهران، ایران

doi
10.22059/ijpps.2026.411628.1007116
چکیده

کنترل شیمیایی معمولا روش اصلی برای کاهش خسارت مینوز برگ گوجه فرنگی Phthorimaea absoluta (Lepidoptera: Gelechiidae) است. با این حال، استفاده از روش‌های کنترل جایگزین ضروری می‌باشد. در این مطالعه، تاثیر جدایه بومی نماتد بیماری‌زای حشرات، Steinernema carpocapsae IRMoghan1، متافلومیزون و استفاده همزمان آنها علیه لاروهای P. absoluta داخل دالان لاروی برگ مورد ارزیابی قرار گرفت. در آزمایشی جداگانه تاثیر حشره‌کش روی زنده‌مانی نماتد بررسی شد. براساس نتایج، غلظت ۱۰۰۰ پی‌پی‌ام حشره‌کش به تنهایی (3/98 درصد) و نماتد به تنهایی (۹۵ درصد) بیشترین و غلظت‌ ۲۵۰ پی‌پی‌ام حشره‌کش (5/52 درصد)کمترین مرگ‌ومیر را ایجاد نمود. ترکیب نماتد و متافلومیزون ۸۵ درصد مرگ‌و‌میر آفت را در پی داشت که پارامترهای مورد ارزیابی نشان دهنده برهم‌کنش آنتاگونیستی بین نماتد و متافلومیزون بود. نتایج آزمایش سازگاری، مرگ‌ومیر 28/24 درصد لاروهای آلوده‌کننده نماتد با ۷۲ ساعت قرار گرفتن در معرض حشره‌کش را نشان داد. براساس گروه‌بندی IOBC/WPRS، متافلومیزون نسبت به این جدایه نماتد بی‌ضرر و سازگار بوده و در گروه یک قرار گرفت. درصد بالای مرگ‌ومیر در تیمار S. carpocapsae IRMoghan1 نشان دهنده توانایی این نماتد در عمل کردن به عنوان یک جستجوگر cruiser و آلوده کردن لاروهای حشره در داخل دالان لاروی است. یکی از دلایل برهم‌کنش آنتاگونیستی نماتد و متافلومیزون علیرغم قرار گرفتن این حشره‌کش در گروه بی‌ضرر و سازگار نسبت به این جدایه نماتد، درصد بالای مرگ و میر لاروهای آفت ناشی از نماتد به تنهایی است که پتانسیل مشاهده اثرات افزایشی و هم‌افزایی در تیمار ترکیبی را محدود کرده است. با این حال، دلایل کاهش کارایی نماتد نیازمند بررسی‌های بیشتر می‌باشد.