کنترل زیستی بیماری پاخوره گندم با استفاده از دو قارچ اندوفیت Penicillium canescens و Penicillium hordei

نویسندگان

1 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 گروه علوم زیستی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

3 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

4 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

doi
10.22059/ijpps.2026.409466.1007101
چکیده

در این تحقیق، دو جدایه قارچ اندوفیت Ag1T5 و TB4L1 بترتیب از Aegilops triuncialis وTriticum boeoticum جداسازی گردید. بر اساس خصوصیات ریخت شناسی و توالی ناحیه کالمودولین (CaM) این دو جدایه به عنوان Penicillium canescens  و Penicillium hordei  شناسایی شدند. هر دو جدایه P. canescens و P. hordei رشد پرگنه قارچ بیمارگر را در روش کشت متقابل بترتیب به میزان 65/52 و 69/70 درصد کاهش دادند. همچنین ترکیبات غیر فرار (فیلتر شده) P. canescens و P. hordei رشد پرگنه قارچ بیمارگر را بترتیب به میزان 11/38 و 44/29 درصد کاهش دادند. برعکس، ترکیبات فرار این دو جدایه قارچ اندوفیت تاثیر قابل توجهی روی رشد پرگنه قارچ بیمارگر نداشتند (33/10 و 07/2 درصد). هر دو جدایه ترکیبات ضد قارچی مثل کتیناز، سلولاز، سیدروفور، پروتیناز و پکتیناز تولید کردند. هر دو جدایه قادر به تولید سیانید هیدروژن نبودند و توانایی حلالیت فسفات را نیز نداشتند. علاوه بر این، هر دو جدایه اندوفیت قارچی هورمون اکسین (57/1 تا 09/2 میکروگرم در میلی­لیتر) و جیبرلین (85/28 تا 91/29 میکروگرم در میلی­لیتر) تولید کردند که روی بهبود شاخص‌های رشد گیاه گندم تاثیر داشتند. شدت بیماری پاخوره گندم در شرایط گلخانه توسط دو جدایه P. canescens و P. hordei بترتیب به میزان 57/83 و 74/38 درصد کاهش یافت. هر دو جدایه قارچ  اندوفیت انتخابی شدت بیماره پاخوره گندم را کاهش و شاخص‌های رشدی گندم را بصورت معنی­داری افزایش دادند. بنابراین،  جدایه P. canescens Ag1T5 به عتوان یک جایگزین خوب ممکن است در دفاع از گیاه گندم در مقابل بیماری پاخوره گندم در شرایط مزرعه موثر باشد.