فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گیاه پیاز (Allium cepa L.)،  به عنوان یکی از مهم‌ترین محصولات استراتژیک در صنایع غذایی جهان و دومین محصول پرمصرف صیفی پس از گوجه‌فرنگی، جایگاه ویژه‌ای در اقتصاد کشاورزی دارد. این گیاه به دلیل دارا بودن ترکیبات زیست‌فعال نظیر فلاونوئیدها و ترکیبات فنولی، علاوه بر ارزش غذایی، دارای خواص دارویی گسترده از جمله اثرات ضددیابتی، ضد میکروبی و محافظت‌کننده از سیستم قلبی-عروقی است. با این حال، تولید این محصول با چالش‌های جدی زیستی روبروست که در میان آن‌ها، بیماری‌های خاک‌زاد به ویژه پوسیدگی ریشه و طبق ناشی از قارچ فوزاریوم، به دلیل ماندگاری طولانی در خاک و کاهش شدید عملکرد، جدی‌ترین تهدید برای مزارع پیاز محسوب می‌شود. با توجه به محدودیت‌های مبارزه شیمیایی، شناسایی ژنوتیپ‌های مقاوم پایدارترین راهکار مقابله با این بحران است. لذا این تحقیق با هدف ارزیابی تنوع ژنتیکی و شناسایی ارقام متحمل به تنش‌های زیستی (به‌ویژه فوزاریوم) در بین توده‌های بومی و تجاری پیاز طراحی گردید.  در این راستا، ۱۰ ژنوتیپ شامل هشت توده بومی ایران و دو رقم خارجی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در شرایط مزرعه و گلخانه مورد بررسی قرار گرفتند. ارزیابی‌ها بر اساس تغییرات شاخص‌های مورفولوژیک و اجزای عملکرد بذر در پاسخ به مایه زنی پاتوژن انجام شد. نتایج ارزیابی‌های مورفولوژیک نشان‌دهنده تفاوت معنی‌دار میان ارقام از نظر شاخص‌های رشد و میزان مقاومت بود. بر اساس یافته‌ها، بیماری فوزاریوم منجر به کاهش معنی‌دار تعداد برگ، طول برگ و تعداد ساقه در ارقام حساس گردید. همچنین، تحلیل‌های همبستگی نشان داد که صفات مورفولوژیک نظیر تعداد برگ و طول ساقه با میزان عملکرد بذر رابطه مستقیم دارند و می‌توانند به عنوان شاخص‌های گزینش در برنامه‌های اصلاحی برای معرفی ارقام مقاوم و باکیفیت به کشاورزان مورد استفاده قرار گیرند. در مجموع، نتایج این تحقیق نشان داد که واکنش ارقام بومی (مانند قرمز آذرشهر) نسبت به ارقام تجاری در برابر پاتوژن مطلوب‌تر بوده و پایداری شاخص‌های مورفولوژیک در آن‌ها بالاتر است.