جهاد و مقاومت؛ راهبرد سیدعلی طباطبایی (صاحب ریاض) در مواجهه با استعمار
نویسندگان
1 استادیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.22059/jstmt.2024.376584.1708چکیده
وجوب مقاومت در برابر دشمنان برای دفاع از کیان و استقلال سرزمینهای اسلامی، مورد اتفاق علمای شیعه و سنی است و فقهای بزرگ اسلام در آثار فقهی خود از جمله در مبحث جهاد بدان پرداختهاند. این موضوع بهویژه در شرایطی که استقلال مسلمین در سرزمینهای اسلامی در معرض هجوم دشمنان واقع شده بیشتر موردتوجه علمای اسلام قرار گرفته و فقها از طریق صدور رسالهها، بیانیهها و فتاوای جهادیه بدان پرداختهاند. سیدعلی طباطبایی حائری معروف به صاحب ریاض ازجمله فقهای بزرگ اسلام است که بیش از هر چیز به حفظ دیانت و استقلال جوامع اسلامی در تمام عرصههای اجتماعی و سیاسی میاندیشید. هدف این تحقیق بررسی اندیشه و رفتار سیاسی صاحب ریاض و چگونگی مواجهه ایشان با بحرانهایی است که با هدایت قدرتهای استعماری، استقلال ایران و سایر کشورهای اسلامی را تهدید میکرد. رقابت قدرتهای استعماری بر سر توسعه مستعمرات خویش، تجاوز روسها علیه ایران و ظهور فرقههای انحرافی مذهبی که با حمایت استعمار، اتحاد و انسجام جوامع اسلامی را هدف قرار داده بود از مهمترین بحرانهایی است که در آن دوره کشورهای اسلامی با آنها درگیر شده بودند. گفتار حاضر با استفاده از روش کتابخانهای و توصیف و تحلیل مبانی اندیشگانی سیدعلی طباطبایی، راهبرد صاحب ریاض را برای مقابله با بحرانهای پیشگفته و حفظ استقلال و رهایی جوامع اسلامی از سلطه استعمار بررسی میکند. نتایج تحقیق، راهبرد مقاومت و جهاد علیه قدرتهای استعماری را مورد تأکید قرار میدهد.