فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: کاربرد کودهای زیستی در تولید آویشن باغی (Thymus vulgaris L.) به عنوان یکی از مهمترین گیاهان اسانس‌دار و دارویی جهان در راستای کشاورزی پایدار و تولید محصول سالم حائز اهمیت است. از ترکیب‌های شیمیایی موجود در آویشن، اسیدهای فنولیک، ترپنوئیدها و فلاونوئیدها هستند که از آنها در درمان بیماری‌هایی مانند دیابت، آلزایمر و بیماری‌های قلبی می‌توان استفاده کرد. هدف از انجام این آزمایش، بررسی اثر کاربرد همزمان میکوریزا و محلول‌پاشی سرکه چوب بر برخی ویژگی‌های کمی و کیفی و عناصر غذایی شاخساره گیاه آویشن باغی بود. مواد و روش‌ها: پژوهش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار، طی دو سال زراعی 1400-1402 اجرا شد. عوامل آزمایشی شامل سه گونه قارچ میکوریزا (شاهد (عدم تلقیح)، تلقیح بذر و خاک با Glomus mosseae، G. etunicatum و با G. intraradices) و محلول‌پاشی سرکه چوب در چهار سطح شاهد (عدم مصرف)، 5، 10 و 15 در هزار) بود. عملکرد ماده خشک، درصد اسانس، شاخص کلروفیل، کاروتنوئید، درصد فلاونوئید، ترکیب‌های فنلی، آنتوسیانین، نیتروژن، فسفر و پتاسیم شاخصاره اندازه‌گیری شد. نتایج حاصل بوسیله نرم‌افزار SAS (نسخه 9.1.3) به صورت مرکب مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت و مقایسه میانگین‌ها نیز با آزمون حداقل تفاوت معنی‌داری (LSD) در سطح احتمال پنج درصد انجام شد. نتایج: نتایج نشان داد که کاربرد همزمان قارچ میکوریزا و سرکه چوب سبب افزایش معنی‌دار عملکرد ماده خشک، درصد اسانس و کارتنوئید، آنتوسیانین، ترکیب‌های فنلی و درصد فلاونوئید و شاخص کلروفیل آویشن باغی نسبت به شاهد شد. همچنین کاربرد میکوریزا به‌ویژه گونه (G. mosseae) سبب افزایش بیشتر صفات مورد بررسی گردید. علاوه‌ بر این، پلات‌هایی که با کاربرد 10 در هزار سرکه چوب با گونه (G. mosseae) میکوریزا تیمار شده بودند بالاترین خصوصیات کمی و کیفی آویشن باغی را به خود اختصاص دادند. نتایج نشان داد بیشترین جذب فسفر و پتاسیم شاخساره از تیمار تلقیح با میکوریزا G. mosseae و سرکه چوب 10 در هزار بدست آمد که نسبت به تیمار شاهد به‌ترتیب 133 و 231 درصد افزایش را نشان داد. نتایج نشان داد بیشترین آنتوسیانین، ترکیب‌های فنلی و درصد فلاونوئید از تیمار تلقیح با میکوریزا G. mosseae و سرکه چوب 10 در هزار بدست آمد که نسبت به تیمار شاهد به ترتیب 140، 97 و 107 درصد افزایش را نشان داد. نتیجه‌گیری: به‌طورکلی می‌توان نتیجه گرفت که کاربرد همزمان قارچ میکوریزا به‌ویژه G. mosseae با تیمار محلول‌پاشی 10 در هزار سرکه چوب تیمار مطلوبی برای تولید بالاترین عملکرد کمی و کیفی آویشن باغی به‌شمار می‌رود که می‌تواند کاربرد کودهای شیمیایی را کاهش دهد.