فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خیام نیشابوری یکی از پرآوازه‌ترین شاعران حوزۀ زبان فارسی است که به شهرتی عالمگیر دست یافت و رباعیاتش به زبان‌های مختلف ترجمه شد. شمارگان بالای انتشار این اثر، باعث شد که شاعران و نویسندگان بسیاری در اقصی‌نقاط جهان، از فلسفۀ لذت‌گرایانه و اخلاقیات خاص او تأثیرپذیر شوند. یکی از این نویسندگان که تحت ‌تأثیر فلسفۀ خیامی قرار گرفته، نیکوس کازانتزاکیس یونانی است. کازانتزاکیس در پروردن شخصیت رمان خود؛ یعنی زوربای یونانی، به‌‌ اندازه‌ای از فلسفه و اخلاقیات خیام تأثیر پذیرفته که گویی قهرمان رمان او، همان خیام نیشابوری است که در شمایل پیری جهاندیده و لذت‌گرا ظهور یافته است. پس از تطبیق اخلاقیات و تفکرات خیام و زوربای یونانی بر مبنای نقد تطبیقی آمریکایی، این نتیجه حاصل شد که مهم‌ترین اشتراکات فلسفی و شخصیتی آن دو از این قرار است: مرگ‌اندیشی، غنیمت‌شمردن دَم، سفارش به تساهل و خوش‌باشی، ستایش رقص و شراب و معشوق، ستیز با زهدفروشان ریاکار، حیرت و شکاکیّت، چند‌و‌چون در کار خالق هستی، مادّه‌گرایی، نفرت از نوع بشر و... .