فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: انتخاب ژنتیکی براساس سرعت رشد بالا و افزایش وزن در زمان کشتار در جوجه‌های گوشتی، مشکلات عدیده‌ای در مدیریت گله‌های مادر ایجاد کرده است. همبستگی منفی بین صفات رشد و صفات تولیدمثلی باعث کاهش باروری، به‌ویژه در خروس‌های مولد گوشتی شده است، به گونه‌ای که درصد باروری در طیور گوشتی مولد به‌طور قابل توجهی کاهش یافته است. بنابراین، هدف از این تحقیق ارزیابی سطوح مشخصی از جینسینگ و خارخاسک و بررسی اثر هم‌افزایی آنها در جیره غذایی خروس مولد گوشتی با سن بالای 40 هفتگی بود تا کمیت و کیفیت اسپرم و آثار احتمالی آنها بر قدرت باروری خروس‌ها بررسی شود.مواد و روش‌ها: مرحله مزرعه‌ای این تحقیق از بهمن‌ماه 1401 تا تیرماه 1402 در مزرعه تحقیقاتی طیور دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس اجرا شد. در این راستا، تعداد 32 قطعه خروس مولدگوشتی از سویه آرین (هایبرو) در سن 57 هفتگی به‌طور تصادفی به چهار گروه (هر گروه شامل هشت خروس) تقسیم شدند. از هفته 57 تا 70، این خروس‌ها با جیره پایه حاوی سطوح مختلف جینسینگ و خارخاسک تغذیه گردیدند. جیره‌ها شامل موارد زیر بودند: 1) جیره پایه بدون مواد افزودنی (شاهد)؛ 2) 300 میلی‌گرم پودر جینسینگ/کیلوگرم جیره؛ 3) 150 میلی‌گرم پودر جینسینگ + 190 میلی‌گرم عصاره خارخاسک/کیلوگرم جیره؛ 4) 380 میلی‌گرم عصاره خارخاسک/ کیلوگرم جیره. طول دوره آزمایش 13 هفته بود. خروس‌ها در قفس‌های انفرادی با نوردهی خودکار تحت برنامه نوری 14 ساعت روشنایی و 10 ساعت تاریکی نگهداری شدند. دمای سالن و شرایط تغذیه نیز مطابق با راهنمای پرورش خروس مولد سویه آرین تنظیم گردید. آب به‌صورت آزادانه در اختیار پرنده‌ها بود. در این مدت، به‌منظور تسهیل اسپرم‌گیری در زمان اعمال تیمار، اسپرم‌گیری به‌صورت هفتگی از خروس‌ها از طریق ماساژ شکمی انجام شد. همزمان، آزمایش‌های مربوط به اسپرم شامل حجم، زنده‌مانی، سلامت غشاء، تعداد، تحرک و بررسی خصوصیات جنبایی اسپرم با استفاده از نرم‌افزار CASA (SCA, ver. 6.2) بررسی گردید.نتایج: نتایج این تحقیق نشان داد که بخشی از فراسنجه‌های ارزیابی شده کیفی اسپرم شامل حجم منی، غلظت اسپرم و درصد زنده‌مانی اسپرم، تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی (جینسینگ، خارخاسک، جینسینگ+خارخاسک) قرار نگرفتند و از نظر آماری معنی‌دار نشدند (0.05<P). با این حال، سلامت غشاء اسپرم تحت تأثیر این تیمارها قرار گرفته و تفاوت معنی‌داری را نشان داد (0.05>P). بیشترین درصد سلامت غشاء اسپرم به مخلوط ترکیبی تیمار جینسینگ + خارخاسک تعلق داشت که به‌جز با تیمار جینسینگ، با سایر تیمارها تفاوت معنی‌دار داشت (0.05>P). علاوه بر این، نتایج آزمایش‌های بعدی نشان داد که سطوح جینسینگ و خارخاسک تأثیر معنی‌داری بر جنبایی اسپرم‌ها داشتند و اسپرم‌های پیشرونده (دارای حرکت رو به جلو)، بدون تحرک و متحرک تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی قرار گرفتند و تفاوت معنی‌داری را نشان دادند (0.05>P). اما سایر شاخص‌های اندازه‌گیری شده جنبایی اسپرم تحت تأثیر تیمارها قرار نگرفتند و معنی‌دار نشدند (0.05<P). اسپرم‌های با بیشترین درصد حرکت به تیمار جینسینگ تعلق داشتند که به‌جز تیمار شاهد، با سایر تیمار‌ها تفاوت معنی‌داری نشان دادند (0.05>P). بیشترین درصد اسپرم‌های بدون حرکت (بی‌حرکت) به تیمار خارخاسک تعلق داشت که به‌جز تیمار شاهد، با سایر تیمار‌ها تفاوت معنی‌دار داشت (0.05>P). اسپرم‌های محرک با بیشترین درصد حرکت به تیمار جینسینگ تعلق داشت که به‌جز تیمار شاهد، با سایر تیمار‌ها تفاوت معنی‌دار داشتند (0.05>P).نتیجه‌گیری: براساس یافته‌های به‌دست آمده از این تحقیق، نتیجه‌گیری می‌شود که اثر هم‌افزایی این دو گیاه دارویی (جینسینگ + خارخاسک) تأثیرات مثبتی بر فاکتورهای تولیدمثلی، ازجمله کمیت و کیفیت اسپرم، بهبود سلامت غشای اسپرم، افزایش قدرت باروری و افزایش جنبایی اسپرم خروس‌ها داشته است.