نظریه ایرانشناسی هانری کربن؛ خوانش تاریخ اندیشه ایران ذیل نظریه جهان معنوی ایرانی
نویسندگان
1 دکتری مردمشناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jstmt.2024.380341.1732چکیده
صورتبندی نظری از ایران یکی از خطوط مهم فکری در بیش از صد سال اخیر بوده که با فعالیتهای تحقیقی شرقشناسان آغاز شده و بسیاری از پژوهشگران ایرانی را نیز به خود مشغول داشته است. در این میان هانری کربن جزو متقدمین این عرصه به شمار میرود. علاوه بر آنکه پژوهشهای او در خصوص ایران دارای ویژگی ممتاز و منحصربهفردی است، همواره الهامبخش نسلهای جوان بعد از خود نیز بوده است. کربن از بیان فهرست گزارشهای میدانی در مورد ایران پا را فراتر میگذارد و به عمق چهارچوب برسازنده ایران دست پیدا میکند. این مسئله به او کمک مینماید تا مؤلفههای حاضر در هویت ایران که علیالظاهر متفاوت و بعضاً متناقض به نظر میرسد را در یک نظام متشکل و منسجم که در درونیترین عناصر حیات خود پیوندهای ریشهداری با یکدیگر دارند، قرار دهد. کشف عالم معنوی ایران و شاخصههای اصلی آن همچون مسئله تأویل از نقاط برجسته تحقیقات اوست. کربن از این منظر قرائت تاریخ مدرن از فلسفه اسلامی را به بوته نقد میگذارد و در این راه موفق میشود سهروردی را در ادامه سنت فلسفی اسلامی به دنیای مدرن معرفی کند. در این مقاله چهارچوب اصلی نظریه او واکاوی شده و در نهایت ضمن مطالعهای انتقادی، کاستیهای این نظریه بحثوبررسی میشود.