فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: توجه روزافزون به آثار نامطلوب داروهای شیمیایی در مقایسه با آثار مطلوب استفاده از داروهای گیاهی، باعث علاقه به کشت گیاهان دارویی شده است. از سوی دیگر، حاصلخیزی کم خاک ناشی از کاربرد مداوم کودهای شیمیایی به چالشی برای تولید پایدار کشاورزی در گیاهان دارویی تبدیل شده است. کاربرد تیمارهای تلفیقی زئولیت، کود آلی و زیستی می‌تواند از شدت مشکلات بکاهد. مواد و روش‌ها: به منظور بررسی اثر کاربرد تکی و تلفیقی کودهای زیستی، آلی، شیمیایی و زئولیت بر عملکرد، اجزای عملکرد و صفات فیزیولوژیکی گیاه دارویی بالنگو (Lallemantia iberica)، تحت رژیم‌های مختلف آبیاری، آزمایشی در سال زراعی 96-1395 به‌صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در شرایط آب و هوایی ارومیه (طول جغرافیایی 37 درجه و 44 دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی 45 درجه و 10 دقیقه شمالی و ارتفاع 1320 متری از سطح دریا) اجرا شد. تیمارها شامل سه سطح آبیاری (آبیاری در 75% ظرفیت زراعی یا آبیاری کامل، آبیاری در 50% ظرفیت زراعی یا تنش متوسط و آبیاری در 30% ظرفیت زراعی یا تنش شدید) به عنوان عامل اصلی و تیمار کودی در 12 سطح شاهد (F1)، میکوریزای Glomus intaradices (F2)، ورمی‌کمپوست (F3)، کود شیمیایی N.P.K (F4)، زئولیت (F5)، ورمی‌کمپوست + میکوریزا (F6)، ورمی‌کمپوست + کود شیمیایی (F7)، زئولیت+ میکوریزا (F8)، میکوریزا + کود شیمیایی (F9)، زئولیت+ ورمی‌کمپوست (F10)، زئولیت+ کود شیمیایی (F11) و ورمی‌کمپوست + میکوریزا + زئولیت (F12)، به عنوان عامل فرعی اعمال شدند. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SAS 9.2 و مقایسه میانگین‌ها با استفاده از آزمون LSD در سطح 0.05 P≤ مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نتایج: نتایج تجزیه واریانس داده‌ها نشان داد که اثر تیمارهای مختلف آبیاری و کود و اثر متقابل آنها بر ارتفاع بوته، تعداد شاخه‌های جانبی، وزن تر و خشک بوته، وزن تر گل، تعداد فندقه در هر چرخه گل، تعداد دانه در هر چرخه گل، تعداد چرخه گل در هر بوته، طول گل‌آذین، وزن هزار دانه، عملکرد، عملکرد بیولوژیک، محتوای نسبی آب برگ (RWC)، شاخص کلروفیل، آسکوربات پراکسیداز، سوپر اکسیددیسموتاز، مالون دی‌آلدهید و پرولین بالنگو معنی‌دار بود. فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی مانند آسکوربات پراکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز و مقدار ترکیب‌هایی مانند پرولین و مالون دی‌آلدهید با افزایش شدت تنش آبی افزایش معنی‌داری داشتند. در روندی معکوس، عملکرد، اجزاء عملکرد، شاخص کلروفیل و محتوای نسبی آب برگ (RWC) به دلیل محدودیت آبی کاهش معنی‌داری از خود نشان دادند. بیشترین عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، وزن هزار دانه، تعداد چرخه گل در هر بوته، تعداد فندقه در هر چرخه گل، تعداد دانه در هر چرخه گل، وزن گل، طول گل‌آذین، وزن خشک بوته، وزن تر بوته، تعداد شاخه جانبی، ارتفاع بوته، شاخص کلروفیل و محتوای نسبی آب از تیمار آبیاری پس از 75 درصد ظرفیت زراعی توأم با کاربرد میکوریزا + ورمی‌کمپوست + زئولیت (F12) و بیشترین میزان مالون دی‌آلدهید و پرولین از تیمار آبیاری پس از 30 درصد ظرفیت زراعی همراه با کاربرد میکوریزا + زئولیت (F8) حاصل شد. تیمار مذکور ضمن تولید محصول رضایت‌بخش، به‌طور قابل توجهی مصرف کود شیمیایی را نیز کاهش داد که این موضوع می‌تواند گامی به سوی تولید سالم و کشاورزی پایدار باشد. تیمارهای ورمی‌کمپوست، میکوریزا و زئولیت نسبت به تیمار شیمیایی و شاهد عملکرد بهتری داشتند. نتیجه‌گیری: براساس نتایج می‌توان استنباط کرد که استفاده از روش تغذیه تلفیقی به‌ویژه تیمار ترکیبی سه‌گانه ورمی‌کمپوست + میکوریزا + زئولیت تحت رژیم‌های مختلف آبیاری، ضمن کاهش مصرف کودهای شیمیایی باعث بهبود عملکرد و اجزاء عملکرد گیاه بالنگو شد.