فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فارسی، زبانی ضمیرانداز است و حذف ضمیر در نقش فاعل را مجاز می‌شمارد. در این پژوهش کاربرد ضمیر فاعلی در دو گونة فارسی گفتاری و نوشتاری معیار با هم مقایسه شده است. داده‌های گفتار طبیعی فارسی از پیکرة گفتاری هم‌بام، مصاحبه‌های تاریخ شفاهی (هاروارد و آرته‌باکس) و مذاکرات مجلس شورای اسلامی (دورة هشتم)، و داده‌های نوشتاری از پیکرة وابستگی نحوی برگرفته شده است. با استفاده از روش‌های پیکره‌بنیاد، کاربرد ضمیر فاعلی در گفتار و نوشتار فارسی بررسی شد و نتایج به‌دست‌آمده از مقایسة آن‌ها نشان داد که به‌طورکلی میزان کاربرد ضمیر در این دو گونه اختلاف درخور توجهی با هم ندارد؛ اما در جمله‌های فاعل‌آغازیِ گونة گفتاری بیش از نیمی از ضمایر در نقش فاعل آمده که در گونة نوشتاری این تعداد برابر با یک‌سوم کل ضمیرها است. این امر نشان‌دهندة آن است که گویشور هنگام صحبت‌کردن در اکثر موارد از ضمیر فاعلی برای تأکید استفاده می‌کند. همچنین ضمیرهای اوّل‌شخص در هر دو گونه بیشتر از سایر ضمیرها به ‌کار برده شده‌ است که رابطة مستقیم بین میزان ظهور ضمیر فاعلی و مؤکدبودن آن را تأیید می‌کند.