نشانهشناسی اجتماعی مقتلِ سرالأسرار جلیلی کرمانشاهی از منظر پی یر گیرو
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علومانسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
2 دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علومانسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
doi
10.22126/jlw.2023.8262.1662چکیده
رویکرد نشانهشناسی اجتماعی از زیرشاخههای برجسته در علم نشانهشناسی است که با تبیین نشانهها، معانی نهفته در آنها را آشکار میکند. این رویکرد بر سه حوزۀ رمزگانهای هویت، نشانههای آداب معاشرت و سرشت نشانههای اجتماعی تکیه دارد. ازآنجاکه مقتلنگاری روایتی تاریخی و واقعگریانه است، برای بررسی نشانهشناسی بهویژه با رویکرد اجتماعی ظرفیت زیادی دارد. هدف از این پژوهش معرّفی مقتلی اصیل و کمترشناختهشده است که میتوان در آن با تحلیل رمزگانها و نشانههای اجتماعی اطلاعات ارزشمندی را از بافت جامعۀ عصر اموی دریافت. این نوشتار میکوشد به شیوۀ توصیفی-تحلیلی یکی از مقتلهای اصیل در غرب ایران را نشانهشناسی کند و برای این منظور از رویکرد نشانهشناسی اجتماعی پییر گیرو بهره برده است. این مقتل با نام سرالأسرار مصیبة أبیالأئمة الأطهار (ع) از مقتلهای برجستۀ تاریخِ مقتلنگاری و اثر آیتالله جلیلی کرمانشاهی است. یافتهها نشان میدهند که نویسنده، مسائل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی عصر اموی و واقعۀ عاشورا را با استفاده از نشانهها و رمزگانهای اجتماعی نمایان ساخته، درعینحال، دیدگاهها و ایدئولوژیهای خود را بیان داشته است. این نشانهها، باورها، ناآگاهیهای مردم جامعه، فقر اندیشه، حاکمیت رعب و وحشت، دورویی و نفاق، بیداد و ستم، فساد حاکمان و والیان و... را در جامعۀ اموی ترسیم میکنند.
