آسیب‌شناسی سیره‌پژوهی حضرت فاطمه زهرا (س) و معاصرسازی سیره اجتماعی ایشان

نویسندگان

1 گروه علوم اجتماعی اسلامی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد علوم اجتماعی اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jstmt.2024.373517.1697
چکیده

هر جامعه‌­ای متناسب با فرهنگ و تاریخ خود تلاش می­‌کند افرادی را به­‌عنوان الگو برای اعضای جامعه­‌اش معرفی کند. حضرت زهرا (س) یکی از افراد شاخصی است که در جامعه ایرانی ـ ­اسلامی به‌عنوان الگو معرفی می­شود؛ اما به نظر می­رسد در سیره‌پژوهی و سیره نگاری‌ها ابعاد مختلف زندگی ایشان مانند فعالیت­های اقتصادی و سیاسی مورد توجه نبوده است. این مقاله به کمک روش تحقیق کیفی اسنادی به آسیب­شناسی برخی از سیره­های نگاشته شده در زمینه­ی زندگی حضرت زهرا (س) می­پردازد. از مجموعه مطالعات، چهار آسیب استخراج شده است. مؤلفه تفسیر مردسالارانه از سیره حضرت زهرا (س)، توجه نکردن به مقتضیات زمانی و مکانی زیست آن حضرت، درنظرنگرفتن منزلت الهی ایشان و در نهایت محدودکردن مؤلفه­های الگویی ایشان به زنان، آسیب­هایی هستند که در سیره­‌پژوهی‌­ها در مورد زندگی حضرت زهرا (س) به چشم می­‌خورند. مجموعه این آسیب‌­ها باعث دشواری در الگوپذیری و معاصرسازی سیره حضرت زهرا (س) می­‌شود. اشتغال همراه با درآمد، انجام امور خیریه­‌ای برای رفع محرومیت، وصیت بر باغ­ها و املاک هفت­گانه و امور مالی، پاسخگویی به سؤالات احکام اسلامی، حضور در امور سیاسی از کودکی و پرچمداری اعتراض سیاسی از جمله فعالیت‌­های اجتماعی هستند که حضرت زهرا (س) در زمان حیات‌شان به آن­ها مشغول بوده است. روح کلی حاکم بر این فعالیت‌­ها به‌گونه‌ای است که هر انسانی می­‌تواند از آن­ها الگوپذیری داشته باشد.