مقاومت لاین‌های منتخب گندم نان بانک ژن گیاهی ملی ایران نسبت به بیماری زنگ برگ گندم در اقلیم گرم جنوب ایران

نویسندگان

1 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 بخش تحقیقات ژنتیک وبانک ژن گیاهی ملی ایران، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 گروه زراعت و اصلاح نباتات ، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج

5 بخش تحقیقات غلات، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

doi
10.22059/ijpps.2025.389337.1007071
چکیده

تنش‌های زیستی سالانه 21 درصد کاهش عملکرد گندم را در مقیاس جهانی به خود اختصاص می‌دهند. بیماری زنگ برگ گندم در اکثر مناطق کشت این محصول را تهدید می‌کند. تولید ارقام مقاوم یکی از مقرون به صرفه ترین راه‌های مدیریت این بیماری می‌باشد. استفاده از منابع ژنتیکی بعنوان ذخایر غنی از ژن‌های موثر در برابر تنش‌های زیستی می‌باشد. در این تحقیق صد لاین از بین نمونه‌های ژنتیکی  نان ایران همراه با ده رقم  تجاری و دو رقم حساس بولانی و موروکو جهت ارزیابی‌های گلخانه‌ای و مزرعه‌ای انتخاب شدند. ارزیابی‌ها در گلخانه بخش ژنتیک و بانک ژن گیاهی ملی ایران  با استفاده از جدایه خالص شده دیز 01 منطقه دزفول در قالب طرح بلوک کامل تصادفی و در مزرعه صفی آباد دزفول تحت قالب آزمایش آگمنت انجام گرفت. ارقام حساس در مزرعه شدت آلودگی 100 و در گلخانه  تیپ آلودگی 4 را نشان دادند. در این بررسی44 نمونه ژنتیکی و رقم درگلخانه و مزرعه عکس العمل مقاومت و مقاومت نسبی نشان دادند. مقدار 33 نمونه ژنتیکی و رقم در گلخانه حساسیت و در مزرعه عکس العمل مقاومت و مقاومت نسبی نشان دادند. مقاومت در مرحله گیاهچه و گیاه کامل نشان دهنده وجود انواع ژن‌های مقاومت در نمونه‌های ژنتیکی گندم نان ایران می باشد. استفاده از این نمونه‌های ژنتیکی جهت بررسی‌های بعدی برای استفاده در برنامه‌های به زراعی توصیه می‌گردد..