کارایی تولید انبوه قارچ‌های بیمارگر حشرات Beauveria bassiana،Metarhizium anisopliae،Purpureocillium lilacinum و Lecanicillium lecanii روی چند بستر طبیعی جامد

نویسندگان

1 بخش حمایت و حفاظت، موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور، تهران

2 موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، تهران

3 گروه گیاه‌پزشکی دانشکده کشاورزی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

4 گروه گیاهپزشکی دانشکده کشاورزی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

5 عضو هیات علمی دانشکده کشاورزی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

doi
10.22059/ijpps.2025.402251.1007093
چکیده

کنترل زیستی با استفاده از قارچ‌های بیمارگر حشرات جایگزینی امیدبخش برای آفت‌کش‌های شیمیایی است. کارایی آفت‌کش‌های زیستی قارچی به بهینه‌سازی تولید انبوه کنیدیوم‌ها و حفظ زنده‌مانی آن‌ها در دوره نگهداری بستگی دارد. در این مطالعه، میزان تولید کنیدیوم‌ها و درصد تندش چهار گونه قارچ بیمارگر حشرات شامل Beauveria bassiana B2، Metarhizium anisopliae M1،  Purpureocillium lilacinum Ento1و Lecanicillium lecanii V198499 روی پنج بستر جامد پوسته برنج، گندم، سبوس گندم، ذرت خرد شده و جو پرک شده ارزیابی شد. جدایه‌های قارچی ابتدا در محیط مایع عصاره سیب‌زمینی کشت داده شدند. بسترهای جامد استریل و مایه‌زنی شده و در دمای 25 درجه سلسیوس انکوبه شدند. پس از برداشت کنیدیوم‌ها، درصد تندش آنها‌ تا 8 هفته (56 روز) ارزیابی شد. طبق نتایج حاصله، بستر جو پرک شده برای قارچ‌های B. bassiana،L. lecanii  و  P. lilacinum به ترتیب  با 109× 3/5، 109× 6/3 و 109×8/2 کنیدیوم در هر گرم بیشترین تولید کنیدیوم‌ها را داشت. M. anisopliae  بهترین عملکرد را روی بستر گندم (109× 6/4 کنیدیوم در هر گرم) داشت. در بین همه جدایه‌ها، جو پرک شده بالاترین درصد تندش (98 درصد در ابتدا و 60 درصد پس از 56 روز) را حفظ کرد. از نظر اقتصادی، شاخص هزینه بستر به ازای تولید 109 کنیدیوم نشان داد که بستر جو پرک‌شده در هر چهار جدایه مورد بررسی، کم‌هزینه‌ترین بستر کشت بود. در مقابل، بستر سبوس گندم در همه جدایه‌ها، هزینه بیشتر و عملکرد زیستی پایین‌تری داشت. جو پرک‌شده به ‌عنوان بستر بهینه برای تولید انبوه قارچ‌های بیمارگر مورد بررسی پیشنهاد می‌گردد.