فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: گل همیشه‌بهار (Calendula officinalis L.) گیاهی دارویی و زینتی و متعلق به خانواده کاسنی بوده و از زمان‌های گذشته تاکنون از برگ، ریشه، گل و بذر آن (به دلیل داشتن ترکیبات مؤثره شامل فلاونوییدها، کاروتنوئیدها، استروئیدها، ترپنوئیدها، فنولیک‌اسیدها، موسیلاژها و ویتامین E) مورد استفاده قرار می‌گرفته است. تنش شوری یکی از عوامل مهم کاهش تولید گیاهان به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک به‌شمار می‌رود. هدف از اجرای این پژوهش، بررسی تأثیر محلول‌پاشی ‌اسید اسید سالیسیلیک بر خصوصیات رشدی و محتویات رنگیزه‌های فتوسنتزی همیشه‌بهار در شرایط تنش شوری بود.  مواد و روش‌ها: این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار به صورت گلدانی در گلخانه پژوهشی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل شوری (کلرید سدیم) در پنج سطح صفر، 50، 100، 150 و 200 میلی‏مولار به عنوان فاکتور اول و محلول‌پاشی ‌اسید سالیسیلیک در سه سطح صفر، یک و دو میلی‏مولار به عنوان فاکتور دوم در نظر گرفته شد. کاشت در تاریخ دهم آذرماه سال 1392 در گلدان‌هایی به ابعاد  cm25 cm ×25 انجام شد. هر گلدان دارای چهار بوته و به‌صورت دو روز یکبار به میزان 200 میلی‏لیتر آبیاری می‌شدند. برای تیمار صفر میلی‏مولار از آب مقطر استفاده ‌شد. اعمال تنش شوری از مرحله چهار برگی آغاز شد. محلول‌پاشی ‌اسید سالیسیلیک در دو مرحله در زمان چهار برگی گیاه انجام گردید. برای عمل بهاره‏سازی، گلدان‏ها در خارج از گلخانه قرار گرفتند. برداشت در دهم اسفندماه، در مرحله گلدهی کامل انجام شد. پس از برداشت ‏گیاهان، ارتفاع، تعدادگل، وزن خشک گل، وزن خشک اندام هوایی، مقادیر رنگدانه‌های فتوسنتزی، محتوای نسبی آب برگ و میزان نشت الکترولیت اندازه‌گیری شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌های حاصل از این بررسی از نرم‌افزار SAS استفاده گردید. نتایج: نتایج نشان داد محلول‌پاشی ‌اسید سالیسیلیک تأثیر معنی‏دار مثبتی بر ارتفاع، وزن خشک بوته، تعداد گل، وزن خشک گل، مقادیر کلروفیل‌های a، b، کاروتنوئیدها، محتوای رطوبت نسبی برگ و میزان نشت الکترولیت‌ها داشت. بیشترین مقادیر این صفات (بجز میزان نشت الکترولیت‌ها) در تیمار محلول‌پاشی یک میلی‌مولار ‌اسید سالیسیلیک و شوری شاهد حاصل شد. کمترین آنها مربوط به تیمار صفر میلی‌مولار ‌اسید سالیسیلیک و شوری 200 میلی‌مولار بود، به‌طوری‌که در این تیمار کاهش 193.3% ارتفاع، 70.8% وزن خشک بوته، 332% تعداد گل، 430% وزن خشک گل، 186.7% مقدار کلروفیل a، 216.7% مقدار کلروفیل b، 185.7% مقدار کاروتنوئیدها و 215.9% محتوای رطوبت نسبی برگ نسبت به تیمارهای محلول‌پاشی یک میلی‌مولار در شوری صفر وجود داشت. کمترین میزان نشت الکترولیت‌ها متعلق به تیمارهای یک و دو میلی‌مولار ‌اسید سالیسیلیک و آبیاری با آب مقطر بود که از کاهش 481.5% نسبت به تیمار بدون محلول‌پاشی و سطح شوری 200 میلی‏مولار برخوردار بود. نتیجه‌گیری: به‌طورکلی، محلول‌پاشی ‌اسید سالیسیلیک اثرهای شوری را تا حدودی خنثی کرد و تا سطح شوری 100 میلی‏مولار تأثیر قابل قبولی بر صفات مورد بررسی داشت. از بین تیمارهای ‌اسید سالیسیلیک در بیشتر صفات مورد بررسی، محلول‌پاشی یک میلی‏مولار بیشترین تأثیر را در بهبود اثرهای تنش داشت، به‌گونه‌ای که بیشترین مقادیر در صفات مورد بررسی متعلق به این تیمار بود.