فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این پژوهش بر آنیم که مقولۀ ایهام و چندوچون استفاده از آن در قصاید خاقانی و غزلیات حافظ را بررسی کنیم. مقولۀ ایهام در این جستار، منحصر به ایهام چندمعنایی است و شامل زیرمجموعه‌های دیگر آن، از جمله ایهام تناسب، ایهام ترجمه، ایهام ترادف، ایهام تبادر و... نمی‌شود. مبنای تعریف ایهام، علاوه بر پیشینۀ آن در کتاب‎های بلاغی، تعاریف تازه‌تر خواهد بود که زیرمجموعه‌های این تعاریف تازه را می‌توان چنین برشمرد: ایهام واژگانی (قاموسی، نام‌واژه‌ای، اصطلاحی) ایهام مجازی، ایهام کنایی، ایهام ساختاری، استخدام، ایهام اضافی و ایهام چندگانه‌خوانی. نتیجۀ به‌دست‌آمده گویای آن است که حافظ در همۀ گونه‌های ایهام به جز استخدام، بر خاقانی پیشی گرفته است و یکی از وجوه تفاوت کاربرد ایهام در دیوان دو شاعر این است که حافظ توجه ویژه‌ای به ایهام‌پردازی با واژگان عربی داشته است و نیز ایهام ساختاری که حاصل اشراف شاعر بر ظرفیت‌های مختلف زبان است در دیوان او برتری چشمگیری دارد.