ارزیابی اثر رهاسازی کنترل‌شده نانو‌اسانس‌های پوست پرتقال و نارنگی بر سمیت تدخینی آن‌ها علیه شپشه‌ آرد Tribolium confusum (Col.: Tenebrionidea) و شپشه برنج Sitophilus oryzae (Col: Curculionidae)

نویسندگان

1 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانتشگاه جیرفت، جیرفت، ایران

2 اداره کل استاندارد استان کرمان، کرمان، ایران

3 بخش فنی و فروش شرکت سینجنتا، خوزستان، ایران

4 گروه شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران

doi
10.22059/ijpps.2024.377284.1007060
چکیده

نانوامولسیون یکی از کارآمدترین انواع فرمولاسیون برای رسیدن به هدف رهاسازی کنترل‌شده اسانس­ها است. در این تحقیق به منظور نشان دادن اثر رهاسازی کنترل‌شده، 24 و 48 ساعت پس از تیمار، تغییرات سمیت تدخینی اسانس­ها و نانواسانس­های­ پوست پرتقال و نارنگی روی دو آفت انباری شپشه آرد Tribolium confusum و شپشه برنج Sitophilus oryzae مورد مطالعه قرار گرفت. اسانس­ها به روش تقطیر آبی از پوست پرتقال و نارنگی استخراج شده و با کروماتوگرافی گازی طیف‌سنجی جرمی (GC-MS) محتوای آن­ها مورد تحلیل قرار گرفت. تبدیل اندازه ذرات اسانس به مقیاس نانومتر با دستگاه تولید امواج مافوق صوت پروب­دار[1] (UPS) و تعیین اندازه نانوذرات، با استفاده از دستگاه پراکندگی دینامیکی نور[2] (DLS) 65 نانومتر برآورد شد. بر پایه آزمایش‌های مقدماتی، غلظت­های 5، 10، 15، 20، 25، 50، 75 و 95 میکرولیتر در 125 میلی­لیتر حجم ظرف آزمایش از اسانس­ها و نانواسانس­ها تهیه شد و جهت ارزیابی سمیت تدخینی مورد استفاده قرار گرفت. زیست­سنجی­ها در دمای 2±25 درجه سلسیوس در تاریکی و در 3 تکرار مستقل در زمان­های 24 و 48 ساعت انجام شد. سمیت تدخینی اسانس­ها در 24 ساعت بیشتر بود در حالی که نانواسانس­ها در 48 ساعت کارایی بیشتری از خود نشان دادند. بیشترین مرگ­و­میر شپشه آرد و شپشه برنج به ترتیب 90 و 67/96 درصد مربوط به نانواسانس پرتقال در زمان 48 ساعت و غلظت 95 میکرولیتر بر 125/0 ­لیتر (حدودا معادل 760 میکرولیتر بر لیتر) با LC50 26/23 میکرولیتر بر 125/0 ­لیتر (حدودا معادل 186 میکرولیتر بر لیتر) مشاهده شد. نتایج این آزمایش، رهاسازی کنترل‌شده نانواسانس­ها در زمان 48 ساعت، با وجود کمتر بودن تأثیر آن­ها در 24 ساعت نسبت به اسانس­های فرموله نشده را در عمل آشکار ساخت.   [1]. Ultrasonic probe sonicator [2]. Dynamic Light Scattering