فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: با توجه به محدودیت‌های به‌کارگیری آنتی‌بیوتیک‌های محرک رشد به دلیل بروز مقاومت آنتی‌بیوتیکی، در دهه‌های اخیر استفاده از محرک‌های رشد گیاهی در صنعت دام و طیور به دلیل اثرهای سودمند بر رشد، ایمنی و وضعیت فیزیولوژیک حیوان مورد توجه ویژه قرار گرفته است. به نظر می‌رسد می‌توان با کمک فناوری‌های جدید (مانند نانوکپسولاسیون) مقدار مصرف اسانس‌های گیاهی در محصولات تجاری را اقتصادی کرده و ضمن بهبود عملکرد، هزینه خوراک را نیز کاهش داد. ازاین‌رو، این آزمایش با هدف بررسی اثر سه محرک رشد گیاهی تجاری بر عملکرد، هزینه خوراک مصرفی به ازای هر کیلوگرم وزن زنده، خصوصیات لاشه و پاسخ‌های ایمنی جوجه‌های گوشتی انجام شد.  مواد و روش‌ها: شش‌صد قطعه جوجه‌ گوشتی یک‌روزه سویه راس 308 (مخلوط دو جنس با نسبت مساوی) در قالب طرح کاملاً تصادفی با پنج تیمار و چهار تکرار 30 قطعه‌ای استفاده شدند. تیمارهای آزمایشی شامل: 1) جیره شاهد (فاقد افزودنی)، 2) جیره حاوی آنتی‌بیوتیک ویرجینیامایسین (100 گرم در تن خوراک) به عنوان کنترل مثبت و 3 تا 5) جیره‌های حاوی نوی‌هرب®، نوی‌گرو® و نوی‌هرب‌پلاس® (هریک به میزان 100 گرم در تن خوراک) بودند. نوی‌هرب® حاوی اسانس آویشن (‌ Thymus vulgaris)، زنیان (Trachyspermum ammi)، پونه کوهی (Origanum vulgare) و فرم نانوکپسوله کیتوزان و نوی‌گرو® حاوی اسیدهای آلی (اسیدلاکتیک، اسید فرمیک)، پری‌بیوتیک (لاکتوز + دیواره سلولی مخمر) و برخی ترکیبات گیاهی شامل: پودر سیر (Allium sativum)، پودر زردچوبه (Curcuma longa) و پودر دارچین (Cinnamomum verum) بود. نوی‌هرب‌پلاس® علاوه بر اجزای موجود در نوی‌هرب® دارای اسانس لیمو (Citrus limon) و دیواره سلولی مخمر نیز بود. برنامه واکسیناسیون مطابق توصیه دامپزشک محلی انجام شد. مقدار خوراک مصرفی، وزن بدن، ماندگاری، ضریب تبدیل غذایی، شاخص تولید و هزینه خوراک مصرفی به ازای هر کیلوگرم وزن زنده در دوره 1 تا 42 روزگی محاسبه شد. در سن 42 روزگی، از سه پرنده به ازای هر تکرار به منظور شمارش تفریقی گلبول‌های سفید و نیز ارزیابی تیتر آنتی‌بادی در پاسخ به تزریق واکسن نیوکاسل و آنفلوآنزا خون‌گیری به‌عمل‌آمد. در این سن همچنین چهار پرنده از هر تکرار (نزدیک به میانگین وزن تکرار) کشتار شده و پس از توزین و پرکنی، درصد لاشه و وزن نسبی اجزای بدن (شامل: سینه، ران، گردن و پشت) و اندام‌ها (شامل: کبد، قلب، سنگدان، طحال، بورس فابریسیوس، کیسه صفرا، پیش معده) و نیز چربی حفره بطنی محاسبه شد. نتایج: افزودن محرک‌های رشد گیاهی مورد ارزیابی به جیره سبب بهبود معنی‌دار وزن بدن و ضریب تبدیل غذایی در سن 42 روزگی در مقایسه با گروه شاهد شد (0.05<P). درصد ماندگاری، شاخص تولید اروپایی و هزینه خوراک مصرفی به ازای هر کیلوگرم وزن زنده تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفت (0.05<P)؛ با این حال، افزودن نوی‌هرب®،  نوی‌گرو® و نوی‌هرب‌پلاس® به جیره، هزینه خوراک را به‌ترتیب به میزان 4.8، 4.1 و 2.7 درصد در مقایسه با گروه شاهد و به میزان 3.5، 2.8 و 1.4 درصد در مقایسه با گروه مصرف‌کننده ویرجینیامایسین کاهش داد. از میان صفاتی مانند وزن نسبی لاشه، اجزای بدن و اندام‌ها، تنها وزن نسبی چربی حفره بطنی به دنبال افزودن محرک‌های رشد گیاهی مورد ارزیابی به جیره کاهش معنی‌داری را نشان داد (0.05<P). در عین حال، تیمارهای آزمایشی اثر معنی‌داری بر درصد هتروفیل، درصد لنفوسیت، نسبت هتروفیل به لنفوسیت و تیتر آنتی‌بادی در پاسخ به تزریق واکسن نیوکاسل و آنفلوآنزا نداشتند (0.05<P).نتیجه‌گیری: براساس این نتایج، محرک‌های رشد گیاهی مورد ارزیابی توانستند با بهبود عملکرد جوجه‌های گوشتی در عین کاهش عددی هزینه خوراک مصرفی به ازای هر کیلوگرم وزن زنده، جایگزین مناسبی برای آنتی‌بیوتیک محرک رشد باشند.