فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: آنتی‌اکسیدان‏ها گروهی از ترکیبات شیمیایی هستند که به‌صورت طبیعی در بسیاری از مواد غذایی وجود دارند. این ترکیبات با از بین بردن رادیکال‏های آزاد به سلول و بافت‏های بدن کمک می‏کنند تا از آسیب‏های اکسیداتیو جلوگیری کنند. مهمترین آنتی‏اکسیدان‏های طبیعی در غلات، سبزیجات، میوه‏ها و ادویه‏جات هستند. کندر با نام علمی (Boswellia thurifera) گیاهی دارویی است که از صمغ آن در طب سنتی عربی برای تقویت حافظه استفاده می‏شود. صمغ مصطکی از درختچه‏ای به نام پسته مصطکی (Pistacia lentiscus) تهیه می‏شود. این صمغ دارای خواص دارویی متعددی بوده، از این‌رو گیاه مصطکی ازجمله گیاهان دارویی محسوب می‏گردد. عصاره‏های استخراج شده از صمغ گیاه کندر و صمغ گیاه مصطکی توسط حلال‏های مختلف ممکن است توانایی‏های متفاوتی از نظر احیا‏کنندگی داشته باشند. هدف از انجام این پژوهش، مقایسه خواص آنتی‏اکسیدانی و محتوای فنول- فلاونوئیدی عصاره صمغ کندر (B. thurifera) و عصاره صمغ مصطکی (P. lentiscus) تهیه شده بوسیله حلال‏های مختلف است. با این رویکرد که حلال‏های مختلف قادر به استخراج درصدهای متفاوتی از مواد آنتی‏اکسیدانی موجود در صمغ کندر و صمغ مصطکی هستند.مواد و روش‏ها: حلال‏های استون، اتیل‏استات، هگزان، اتانول، متانول و اتر برای استخراج عصاره صمغ کندر و عصاره صمغ مصطکی به روش ماسراسیون و به وسیله دستگاه روتاری اواپوراتور انتخاب شدند. از عصاره‏های حاصل به منظور بررسی توان احیاکنندگی عصاره صمغ کندر و عصاره صمغ مصطکی توسط حلال‏های مختلف و با استفاده از فعالیت آنتی‏اکسیدانی و مهار رادیکال آزاد ۲و۲- دی فنیل-۱- پیکریل هیدرازیل (DPPH) استفاده شد. میزان کل ترکیبات فنولی با روش فولین سیوکالچیو اندازه‌گیری شد و فلاونوئید تام با روش ایجاد رنگ کمپلکس آلومینیوم کلراید سنجش گردید.نتایج: مطابق نتایج آزمایش‌های انجام شده بر روی عصاره‏های صمغ کندر و مصطکی در غلظت‏های مختلف و با استفاده از حلال‏های (استون، هگزان، اتیل‏استات، متانول، اتر و اتانول)، کمترین مقدار EC50 برای عصاره استونی کندر با (mg.ml-12.24EC50 =) و عصاره استونی مصطکی با (mg.ml-1 3.10EC50 =) ثبت شد که طبق این نتایج دارای بیشترین قدرت احیاءکنندگی بودند. بیشترین مقدار EC50 ثبت شده مربوط به عصاره هگزانی صمغ کندر با (mg.ml-1 64.75 EC50 =) و عصاره هگزانی مصطکی با (mg.ml-1 12.59EC50 =) بود که بر این مبنا دارای کمترین قدرت احیاءکنندگی بودند. عصاره اتانولی کندر حاوی بیشترین مقدار فنول تام (mg.ml-1 0.2675) و عصاره هگزانی آن حاوی کمترین مقدار فنول تام (mg.ml-1 0.0825) بود. عصاره‏ استونی مصطکی حاوی بیشترین مقدار فنول تام (mg.ml-1 0.261) و عصاره متانولی آن حاوی کمترین مقدار فنول تام بود ( mg.ml-10.086). بیشترین مقدار فلاونوئید تام مربوط به عصاره اتری مصطکی (mg.ml-1 0.133) و عصاره اتری کندر (mg.ml-1 0.161) و کمترین مقدار فلاونوئید تام مربوط به عصاره متانولی مصطکی (mg.ml-1 0.0185) و عصاره اتانولی کندر (mg.ml-1 0.0435) بود.نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از این تحقیق نشان می‌دهد که عصاره استونی، اتانولی، متانولی، اتیل استات، هگزانی و اتری مصطکی و کندر به صورت قابل توجهی دارای اثرهای آنتی اکسیدانی بودند که در آزمایش‌های مربوط به کندر، عصاره متانولی کندر با بالاترین EC50 کمترین توان آنتی‌اکسیدانی را داشت و عصاره هگزانی کندر با کمترین EC50 دارای بیشترین توان آنتی اکسیدانی بود. در آزمایش‌های مربوط به مصطکی نیز عصاره مصطکی هگزان با بیشترین مقدار EC50 دارای کمترین توان آنتی‌اکسیدانی و عصاره استونی مصطکی با کمترین مقدار EC50 دارای بیشترین توان آنتی‌اکسیدانی بود. از اهداف دیگر این مطالعه، بررسی محتوای فنول و فلاونوئیدی عصاره‌های مصطکی و کندر در حلال‌های مختلف بود که درصد فنول در عصاره اتانولی کندر و عصاره استونی مصطکی دارای بیشترین مقدار و در عصاره هگزان کندر و عصاره متانولی مصطکی دارای کمترین مقدار بود. در بررسی انجام شده برای مقدار فلاونوئید عصاره‌ها، بیشترین مقدار فلاونوئید برای عصاره‏ اتری صمغ هردو گیاه مصطکی و کندر بود و کمترین مقدار استخراج فلاونوئید مربوط به عصاره متانولی مصطکی و عصاره اتانولی کندر بود. با توجه به رابطه میان محتوای فنول و فلاونوئید و خاصیت آنتی‌اکسیدانی، گیاه مصطکی و گیاه کندر می‌توانند در تأمین آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی بدن استفاده شوند. در نتیجه می‌توان از این خاصیت به عنوان منابع دارویی مفید استفاده کرد.