فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نظریه ­پردازان از آغاز با توجه به اصل موجودیت آثار ادبی و ساختار لفظی مستقل آن، به بررسی حیات آثار ادبی از منظرهای گوناگون پرداخته­اند. در این میان، ساختارگرایان به عملکرد اجزاء و عناصر و سازمان یافتگی آن‌ها در تشکیل یک اثر، به‌منظور کشف شباهت ­ها و تقابل­ها، توجه ویژه­ای داشته­ اند. چون فهم یک اثر هنری به یافتن درک درست واژه­ها و مطالعۀ نظام زبان آن وابسته است و شعر، عرصۀ مناسبی برای ظهور این تقابل­هاست تا از رهگذر این ویژگی اندیشۀ شاعر نمایان شود، این پژوهش بر آن است تا به روش تحلیل کیفی ضمن معرفی اجمالی عمادفقیه کرمانی، عارف قرن هشتم، به بررسی مثنوی همایون ­نامه با محوریت تقابل‌های دوگانه بپردازد. چون نوشتار، بازتاب اندیشه­های فرد است، با توجه به تقابل­های متن به اندیشۀ عماد راه می­یابیم و به شناخت بیشتر همایون‌نامه دست پیدا می­کنیم. برایند این پژوهش نشان می­دهد که هفت نوع تقابل (مدرج،­ مکمل، دوسویه، جهتی، واژگانی، معنایی و شخصیتی) در همایون‌نامه با قالب­های دستوری اسم، صفت و فعل وجود دارد. در این میان، چهار تقابل، شاه/ درویش، شاه/ فقیر، شاه/ گدا و شاه/ رعیت بیشترین بسامد را در همایون‌نامه دارد. این تقابل­ها نشان­ دهندۀ تفکر عارفانۀ عماد و توجه او به منزل فقر و دنیاگریزی است، تا آن‌جا که فقر با فنای فی الله نزد او یک منزل است. همچنین بازگوکنندۀ دیدگاه عرفانی‌ـ‌تعلیمی عماد است تا از این طریق، راه حقیقت را از مسیر طریقت به سالکان بیاموزد. این نتیجه درآمدی برای نشان­دادن ظرفیت­های مختلف خوانش­های متفاوت متن است.