فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: پونه (.Mentha longifolia L) از خانواده نعناع (Laminaceae) به صورت خودرو در مناطق مرطوب مثل حاشیه رودخانه‌ها رشد می‌کند و کشت آن در مزارع و گلخانه‌ها نیاز به آب با کیفیت دارد. شوری آب و خاک یکی از بزرگترین معضلات و مشکلات کشاورزی در مناطق گرم و خشک است. در چنین مناطقی شوری خاک و کمبود آب عامل اصلی کاهش رشد و عملکرد محصولات کشاورزی محسوب می‌شود. شناسایی و استفاده از اکوتیپ‌ها و ارقام مقاوم به تنش شوری می‌تواند به شکل مناسبی از افت تولید جلوگیری نماید. هدف این مطالعه بررسی تاثیر سطوح مختلف شوری آب بر عملکرد صفات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی سه اکوتیپ گیاه پونه وحشی، جهت شناسایی اکوتیپ مقاوم می‌باشد.مواد و روش‌ها: این پژوهش با دو عامل به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد. عامل اول شامل اکوتیپ با سه سطح (E1: خرسان جنوبی، E2: لرستان، E3: فارس) و عامل دوم تنش شوری با چهار سطح (صفر، ۷۵، ۱۰۰، ۱۵۰ میلی‌مولار نمک کلرید سدیم) بود. اعمال تیمار تنش شوری در مرحله‌ی 4 برگی آغاز شد و در مرحله 8 برگی اندازه‌گیری صفات مورفولوژیکی شامل ارتفاع گیاه، تعداد برگ، تعداد گل، طول گل، وزن‌تر و خشک برگ و وزن‌تر و خشک ریشه و همچنین خصوصیات فیزیولوژیکی شامل کلروفیل a، b، کل و میزان کارتنوئید، میزان نشت الکترولیت، محتوی فنول کل، محتوی فلاونوئید کل، میزان پرولین و محتوی کربوهیدرات کل انجام شد. داده‌های حاصل توسط نرم افزارMinitab 19  مورد آنالیز قرار گرفت.نتایج: نتایج نشان داد اثر ساده اکوتیپ و تنش شوری و اثر متقابل اکوتیپ × تنش شوری روی صفات مورفولوژیکی شامل ارتفاع گیاه، وزن‌تر و خشک ریشه معنی‌دار بود، اثر ساده اکوتیپ و تنش شوری روی وزن‌تر و خشک برگ گیاهان اثر معنی‌دار نشان داد، همچنین اثر ساده اکوتیپ و تنش شوری و اثر متقابل اکوتیپ × تنش شوری روی صفات تعداد برگ، تعداد گل و طول گل معنی‌دار نبود. تنش شوری سبب کاهش معنی‌دار صفات مورفولوژیکی در اکوتیپ‌های مختلف که شامل ارتفاع گیاه، وزن‌تر و خشک برگ، وزن‌تر و خشک ریشه نسبت به شاهد گردید. اثر ساده اکوتیپ و تنش شوری و اثر متقابل اکوتیپ × تنش شوری بر روی صفات فیزیولوژیکی مانند کلروفیل a، کلروفیل b و کلروفیل کل، کارتنوئید، میزان نشت الکترولیت، و محتوی کل فلاونوئید و میزان پرولین معنی‌دار شد. اثر ساده اکوتیپ و تنش شوری روی میزان فنول کل معنی‌دار بود. در صورتی که اثر ساده اکوتیپ و تنش شوری و اثر متقابل اکوتیپ × تنش شوری روی میزان محتوی کربوهیدرات معنی‌دار نشد. تنش شوری باعث کاهش میزان کلروفیل a، b، کل و کارتنوئید شد، از طرفی این تنش با تأثیر بر گیاه، باعث افزایش میزان محتوی پرولین، نشت الکترولیت، محتوی فنول کل و فلاونوئید برگ گیاه نسبت به گیاه شاهد شد.نتیجه‌گیری: طبق نتایج حاصل از صفات اندازه‌گیری شده سه اکوتیپ پونه وحشی، مشاهده گردید که این اکوتیپ‌ها واکنش‌های متفاوتی را نسبت به تنش شوری نشان دادند. با توجه به نتایج و داده‌های به دست آمده از اندازه‌گیری صفات ذکر شده، اکوتیپ (خراسان جنوبی)  E1از لحاظ صفات مورد بررسی نسبت به سایر اکوتیپ‌ها برتری داشت و در برابر شرایط تنش شوری مقاومت بیشتری از خود نشان داد.