پراکنش فضایی و نمونه‌برداری دنباله‌ای با دقت ثابت در دو گونه کفشدوزک شکارگر Hippodamia variegata و Coccinella septempunctata در مزرعه یونجه شهرستان بروجرد

نویسندگان

1 گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز . ایران

2 بخش تحقیقات گیاه‌پزشکی، موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز.ایران

doi
10.22059/ijpps.2025.381679.1007066
چکیده

کفشدوزک‌های Hippodamia variegata Goeze  و Coccinella septempunctata (L) به­عنوان شکارگرهای فعال و چندخوار مزارع یونجه، از گونه‌های مختلف شته‌ و لارو سرخرطومی‌ها تغذیه می‌کنند. به منظور بررسی پراکنش فضایی جمعیت و طراحی یک برنامه نمونه‌برداری دنباله‌ای با دقت ثابت برای این شکارگرها، طی فصول‌ زراعی 1400 و 1401، در یک مزرعه یونجه واقع در شهرستان بروجرد با استفاده از تور حشره‌گیری به­صورت هفتگی نمونه‌برداری انجام گرفت. جهت تعیین نوع الگوی پراکنش دو گونه فوق از شاخص‌های تیلور و آیوائو استفاده گردید. تعداد نمونه لازم و معادلات خطوط تصمیم‌گیری برای برآورد میانگین جمعیت با استفاده از مدل گرین محاسبه شد. شاخص  در هر دو مدل، به شکل معنی‌داری از عدد یک بزرگ‌تر بود که نشان‌دهنده تجمعی بودن پراکنش این گونه‌ها است.  براساس مقادیر ضرایب تبیین و F، مدل رگرسیونی تیلور برای برآورد پراکنش فضایی کفشدوزک‌ها مناسب‌تر از مدل آیوائو بود. به کمک مدل گرین با سه سطح دقت 1/0، 15/0 و 25/0، تعداد نمونه لازم و معادلات خطوط تصمیم‌گیری جهت برآورد میانگین جمعیت کفشدوزک‌های فوق محاسبه گردید. در سطح دقت 25/0 تعداد نمونه لازم برای قطع خطوط تصمیم‌گیری جمعیت کفشدوزک C. septempunctata از 147 عدد در تراکم 03/0 به 46 عدد در تراکم 5/0 و تعداد نمونه مورد نیاز برای تخمین جمعیت H. variegata از 303 عدد در تراکم 03/0 به 61 عدد در تراکم 5/0 کاهش یافت. برنامه نمونه‌برداری دنباله‌ای با دقت ثابت نسبت به روش‌های مرسوم تخمین اقتصادی‌تر بوده و با دقت و سرعت بیشتری انجام می شود.