جایگاه و ویژگیهای عناصر نحوی مؤثّر بر دامنۀ خوانش نمودی در زبان فارسی
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبانشناسی، پژوهشکده تحقیق و توسعۀ علوم انسانی (سمت)، تهران، ایران
2 استادیار گروه زبانشناسی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری زبانشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22126/jlw.2021.6790.1572چکیده
نمود واژگانی مشخّصهای معنایی است که نشان میدهد رویداد بیانشده بهوسیله فعل، چگونه در طول زمان بهپیش میرود و دو ویژگی مستقل؛ انطباق مفعول با رویداد و مشخّصۀ رویداد را دارد. براثر تعامل این ویژگیها، فضایی نحوی در گروه فعلی تشکیل میشود که آن را دامنۀ خوانش نمودی مینامند. در پژوهش حاضر در چارچوب رویکرد مکدونالد (2006 و 2008)، چگونگی اشتقاق نحوی محمولهای حصولی و غایتمند و تشکیل دامنۀ خوانش نمودی در آنها بررسی شده است. براساس نتایج پژوهش، در فرایند تشکیل دامنۀ خوانش نمودی اگر موضوع درونی اسم کمیتدار یا اسم جمع عریان باشد، مشخّصۀ نامعیّن با گروه نمودی همنمایه میشود و درنتیجه، دامنۀ خوانش نمودیِ گسترده تشکیل میشود؛ امّا اگر موضوع درونی اسم شمارشناپذیر باشد، با گروه فعلی کوچک همنمایه میگردد و دامنۀ خوانش نمودیِ کمینه تشکیل میشود. نتایج پژوهش نشان میدهد که وجود یا فقدان ویژگی [کمیت] در گروه اسمی بهتنهایی تعیینکنندۀ دامنۀ خوانش نمودی نیست، بلکه حضور گروه نمود و جایگاه موضوع درونی پس از حرکت در نمودار درختی نیز در تعیین این دامنه اثرگذار است.
