فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ترجمه، یکی از عوامل دگرگونی اندیشه و مانند پلی برای انتقال افکار از زبان‌های مختلف به یکدیگر عمل می‌کند. از دیرباز ترجمۀ شعر توجه مترجمان را به خود جلب کرده و همواره ترجمه‌پذیری یا ترجمه‌ناپذیری آن موضوع نظریه‌پردازان ترجمه بوده است. در عرصۀ برگردان شعر به زبان عربی، به اشعار شاعران ایرانی توجه ویژه­ای شده و پا به ­پای دیگر آثار ادبی به پیش تاخته است. در این جستار، ترجمۀ غزلیات سعدی شیرازی، اثر محمد علاء­الدین منصور از منظر مطالعات توصیفی فرایند‌ـ‌مدار ترجمه با تکیه بر نظریۀ راهبردهای نقد ترجمۀ شعر جیمز هولمز بررسی می­شود. با این­که هولمز خود معتقد است، هیچ ترجمه‌ای از شعر هرگز همانند یا معادل اصل نیست و محدودیت‌های کاربردی حاکم بر موقعیت، مانع دست­یابی به معادل است، اما  بااین‌حال، چهار گونه راهبرد مقلدانه، تمثیلی، سازواره‌ای و منحرف را معرفی می­کند که اغلب برای ترجمۀ انواع شعر به کار می‌روند. انتخاب راهبرد، خود، نشان ­دهندۀ هنجارهای زبان مقصد و اولویت‌های فرهنگی مخصوص در زبان خاصی است. نتیجۀ اصلی ارزیابی کیفی ترجمۀ عربی علاء­الدین منصور، این امر را اثبات می­کند که وی ترجمه ­ای مقلدانه و در موارد اندکی هم از ترجمۀ سازواره‌ای و منحرف در ترجمه بهره برده است.